یعنی چه
عفو تقصیر به معنای بخشیدن اشتباهات، نادیده گرفتن لغزشها و کوتاهیهای دیگران، و چشمپوشی از تنبیه یا توبیخ فرد خطاکار است. این اصطلاح اخلاقی و حقوقی به معنای گذشت از حق خود برای تنبیه دیگری است.
تلفظ
این ترکیب به صورت «عَفْوِ تَقْصِیر» (arv-e taqsīr) تلفظ میشود که در آن واژه اول به واژه دوم مضاف شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این عبارت دقیقاً «عفو تقصیر» با ۸ حرف است. واژههای مترادفی چون اغماض و گذشت نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در متون حقوقی و اخلاقی انگلیسی، از واژه Condonation برای چشمپوشی از خطا و از Forgiveness و Pardon برای بخشش عمومی استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب از دو واژه عربی ساخته شده و در زبان مبدأ به صورت العفو عن التقصير یا الصَّفْح تعبیر میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی این اصطلاح شامل واژگانی چون بخشایش، گذشت، خطاپوشی، نادیده گرفتن و اغماض است. ریشه کلمات آن عربی (ع ف و) و (ق ص ر) است. همخانوادههای عفو شامل معاف و عافیت، و همخانوادههای تقصیر شامل مقصر، قصور و قاصر است.
در قرآن
عین ترکیب «عفو تقصیر» در قرآن نیامده است، اما مفاهیم آن جداگانه بارها ذکر شدهاند؛ مانند آیه ۱۳۴ سوره آلعمران «...وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ...» که به ستایش گذشتکنندگان از تقصیرات مردم میپردازد.
جمعبندی و توضیح کامل عفو تقصیر
اصطلاح «عفو تقصیر» یک ترکیب و واژه مرکب اعتباری در زبان فارسی است که از دو رکن عربی «عفو» (به معنی محو کردن اثر یا بخشش) و «تقصیر» (به معنی کوتاهی و خطا) شکل گرفته است. این عبارت در رفتارهای اجتماعی، نظام اخلاقی و حتی متون فقهی و حقوقی کاربرد دارد و دلالت بر زمانی دارد که فردی از حق قانونی یا شخصی خود برای تنبیه و مجازات خطاکار صرفنظر میکند.
در فرهنگ عامه و ادبیات اخلاقی، اگرچه نماد مکتوب و منحصربهفردی برای این ترکیب دوکلمهای وجود ندارد، اما همواره با نمادهایی چون دستان گشوده یا ترازوی عدالتی که شمشیر آن به نشانه صلح پایین آمده، تصویر میشود. این مفهوم بر آرامش جامعه و ترجیح رحمت بر عقوبت تاکید دارد.
بررسی ساختار لغوی آن در جدولها و فرهنگهای کلمات نشان میدهد که این عبارت اصیل هشت حرفی، مترادفهای دقیقی چون اغماض، صفح و خطاپوشی دارد و ریشههای قرآنی آن بر فضیلت اخلاقیِ گذشت از لغزشهای انسانها صحه میگذارند.