یعنی چه
اشک چشم مایعی شفاف، زلال و کمی شور است که از غدد اشکی چشم ترشح میشود. وظیفه اصلی این مایع، مرطوب نگه داشتن، شستشو و پاکیزه ساختن سطح چشم از آلودگیهاست. علاوه بر کارکرد زیستی، این واژه ریشه در زبان پهلوی (فارسی میانه) دارد و هنگام غلیان احساسات عمیق مانند غم، اندوه، شوق و شادی از چشم جاری میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «اَشکِ چَشم» (ašk-e čašm) است که در آن هر دو واژه با فتحه روی حرف اول خوانده میشوند.
در جدول
پاسخ متداول برای این عبارت در جدولهای متقاطع خودِ «اشک چشم» (۶ حرفی) یا واژههای مترادفی چون «سرشک»، «دمع» و «آب چشم» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به قطره اشک از واژههای Tear یا Teardrop استفاده میشود.
به عربی
معادل مفرد این واژه در زبان عربی «دَمْع» و شکل جمع آن «دُموع» است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی به اشک چشم «Gözyaşı» میگویند که اصطلاحاً به معنای آبِ چشم است.
جمعبندی و توضیح کامل اشک چشم
اشک چشم مایعی حیاتی و زلال است که ریشه در واژگان فارسی میانه (پهلوی) دارد. این پدیده علاوه بر کارکرد بیولوژیکی در پاکسازی و محافظت از بینایی، در فرهنگ و ادبیات فارسی جایگاه عمیقی دارد و به عنوان نماد بیریا بودن، پاکی درون، اخلاص، عشق و توبه شناخته میشود. در لغتنامههای کهن مانند دهخدا، اشک گاه به معنای مطلقِ قطره نیز به کار رفته و همخانوادههایی چون سرشک و اشکبار دارد.
این مفهوم در متون شریف قرآنی نیز به صورت ترکیب فعلی «تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ» (چشمانشان از اشک لبریز میشود) دو بار برای توصیف احوالات درونی و راستین مؤمنان و حقطلبان آمده است. همچنین در ادبیات عامیانه کنایههای معروفی مانند «اشک تمساح» از آن ساخته شده که به گریههای دروغین و تزویر اشاره دارد و متضاد حالت گریستن آن نیز خنده و تبسم است.