یعنی چه
عبارت «صاحب المیزان» یک ترکیب وصفی و لقبی تخصصی در ادبیات دینی، فلسفی و حوزوی معاصر است که به طور اختصاصی برای اشاره به علامه سید محمدحسین طباطبایی (۱۲۸۱–۱۳۶۰ هـ.ش)، مفسر، فیلسوف و عارف بزرگ شیعه به کار میرود. این لقب به معنای دارنده، نویسنده و پدیدآورنده کتاب عظیم «المیزان فی تفسیر القرآن» است که از مهمترین تفاسیر جهان اسلام به شمار میرود.
تنزّه/تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [صا هِ بُلْ می زان] است. در زبان فارسی معمولاً بدون تلفظ کسرهٔ انتهای کلمه اول به صورت روان بیان میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع و جداول کلمات، عباراتی نظیر «نویسنده تفسیر المیزان»، «لقب علامه طباطبایی» یا «صاحب المیزان» به عنوان راهنما قرار میگیرند که پاسخ دقیق آن ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و اسلامی بینالمللی، برای معرفی علامه طباطبایی با این عنوان، از تعابیر مربوط به نویسندگی و تفسیر کتاب المیزان استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی که ریشه اصلی این کلمات است، از همین ترکیب یا عبارت مؤلف المیزان برای تکریم نویسنده کتاب استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و عناوین همارز این لقب شامل تعابیری همچون «نگارنده تفسیر المیزان»، «علامه طباطبایی» و «حکیم متأله» است که همگی به یک شخصیت واحد اشاره دارند.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ اسلامی و حوزههای علمیه، نماد شاخص روش «تفسیر قرآن به قرآن» (تبیین آیات به کمک آیات دیگر) است. همچنین این لقب تداعیکننده نوگرایی در حکمت و فلسفه اسلامی، پویایی اندیشه دینی و تواضع و زهد علمی در دوران معاصر محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل صاحب المیزان
عبارت «صاحب المیزان» یکی از عناوین و القاب پرکاربرد در سپهر اندیشه اسلامی معاصر است که مستقیماً به شخصیت برجسته علامه سید محمدحسین طباطبایی اشاره دارد. این لقب به واسطه نگارش کتاب بیست جلدی «المیزان فی تفسیر القرآن» به ایشان اختصاص یافته است؛ اثری که به عنوان یکی از جامعترین و متقنترین تفاسیر شیعی با رویکرد قرآن به قرآن شناخته میشود.
این اصطلاح ترکیبی از دو واژه عربی «صاحب» به معنی دارنده یا نویسنده و «المیزان» به معنی ترازو و معیار سنجش است. اگرچه خود این ترکیب به صورت یکجا در قرآن کریم نیامده، اما هر دو کلمه به صورت مجزا بارها در آیات الهی با مفاهیمی همچون عدالت، سنجش اعمال و همراهی به کار رفتهاند.
در یادکرد علمی و تجلیل از مقام علامه طباطبایی، بهکارگیری لقب صاحب المیزان نه تنها گویای هویت علمی و مفسر بودن ایشان است، بلکه به نوعی نماد زهد، پارسایی، نوآوری در فلسفه اسلامی و تسلط بینظیر بر معارف قرآنی در عصر جدید به شمار میرود.