یعنی چه
«راست و چپ» در وهله اول دو جهت جغرافیایی و هندسی متضاد بر مبنای موقعیت بدن انسان (یمین و یسار) هستند. در مفاهیم ثانویه و به ویژه پس از انقلاب فرانسه، این دو واژه معنایی کاملاً سیاسی به خود گرفتند؛ به طوری که «چپ» به جریانهای برابریخواه، سوسیالیست و خواهان تغییرات رادیکال اشاره دارد و «راست» نشاندهنده جریانهای محافظهکار، سنتی و طرفدار بازار آزاد است.
تلفظ
واژه اول به صورت «رِاست» با الف ممدوده (râst) و واژه دوم به صورت «چَپ» با فتحه روی حرف چ (čap) تلفظ میشود که در ترکیب با حرف عطف «و» به یکدیگر متصل میگردند.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان دو جهت متضاد، دو جناح سیاسی یا قرینه یکدیگر پرسیده میشود که پاسخ اصلی آن ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این دو جهت یا دو تفکر سیاسی از واژگان Right و Left استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی جهت راست با ریشه یمن (یمین) و جهت چپ با ریشههای یسر (یسار) یا شمل (شمال) شناخته میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی واژه Sağ به معنای سمت راست و واژه Sol به معنای سمت چپ به کار میرود.
نماد چیست
به طور تاریخی و در ادیان ابراهیمی، سمت راست نماد پاکی، خیر، خوشیمنی، عدالت و مسیر الهی است (مانند اصحاب یمین). در مقابل، سمت چپ در فرهنگهای باستان گاه نماد کژی یا بدشگونی بوده، اما در عصر مدرن به نماد مبارزه با تبعیض، حمایت از طبقه کارگر و اصلاحطلبی تبدیل شده است.
جمعبندی و توضیح کامل راست و چپ
ترکیب «راست و چپ» پیش از آنکه یک اصطلاح سیاسی یا فرهنگی باشد، ابتداییترین ابزار انسان برای درک فضا، جهتیابی و تقسیمبندی هندسی محیط پیرامون بر اساس فیزیک بدن است. ریشه واژه راست به پارسی باستان و اوستایی بازمیگردد که با مفاهیمی چون درستی و برحق بودن گره خورده است، در حالی که چپ ریشه در زبان پهلوی داشته و معنای اولیه آن با کژی یا زاویه داشتن پیوند دارد.
با گذر زمان، این دو مفهوم فیزیکی به بستر فرهنگ، مذهب و سیاست منتقل شدند. در متون کهن و قرآن کریم، این دو جهت با مرزبندیهای ارزشی عمیقی میان سعادتمندان و شقاوتمندان تجلی یافتند. در دنیای امروز نیز، تقابل راست و چپ بیش از هر چیز یادآور خطکشیهای فکری، اقتصادی و سیاسی جامعه مدرن است که توازن میان سنت و تغییر را رقم میزند.