یعنی چه
ترکیب «ادبار و مصیبت» از دو واژه با ریشههای عربی ساخته شده است؛ ادبار به معنی پشت کردن بخت و روی آوردن بدبختی و نگونبختی است و مصیبت به رویدادهای سخت، بلاها و اندوههای ناگهانی اشاره دارد. قرار گرفتن این دو واژه در کنار هم، اوج گرفتاری، فلاکت و تیره بختی یک شخص را نشان میدهد.
تلفظ
این ترکیب از واژه «اِدبار» (با کسره الف و سکون دال) به همراه واو عطف و واژه «مُصیبت» (با ضمه میم و کسره با) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف خواستهشده میتواند خودِ ترکیب «ادبار و مصیبت» یا مترادفهای آن مانند فلاکت و نکبت باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم ادبار از واژگان مربوط به بدبختی و طالع بد، و برای مصیبت از کلمات مربوط به فاجعه و بلای ناگهانی استفاده میشود.
به عربی
هر دو واژه ریشه عربی دارند. در زبان عربی شقاوت و نحس نشاندهنده برگشتن بخت (ادبار) و بلا و فاجعه نشاندهنده گرفتاری (مصیبت) است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و سره برای این ترکیب شامل واژگانی چون تیره بختی، شوربختی، سیاه روزی، گرفتاری، ابتلا و بدفرجام شدن بخت و اقبال است.
در قرآن
در قرآن کریم، «ادبار» به معنای فیزیکی و ساختاری پشت کردن یا پایان یافتن آمده است؛ مانند «وَأَدْبَارَ السُّجُودِ» (پایان سجدهها) و «إِدْبَارَ النُّجُومِ» (پنهان شدن ستارگان). واژه «مصیبت» نیز دقیقاً به معنای بلا و گرفتاری آزمایشی انسان به کار رفته است، مانند آیه ۱۵۶ سوره بقره: «الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ».
جمعبندی و توضیح کامل ادبار و مصیبت
ترکیب لغوی «ادبار و مصیبت» نمایانگر وضعیتی بسیار سخت و ناگوار در زندگی انسان است که در آن، شخص همزمان با برگشتن بخت و اقبال (ادبار) و هجوم بلاها و اندوههای ناگهانی (مصیبت) روبروست. این واژه در ادبیات کلاسیک و زبان عموم برای توصیف اوج تیره بختی و بیپناهی استفاده میشود.
از منظر ریشهشناسی، هر دو کلمه عربی بوده و به ترتیب از ریشههای «د ب ر» و «ص و ب» مشتق شدهاند. در فرهنگ سنتی و ادبیات فارسی، مفاهیمی چون خاکستر، غروب کامل خورشید و یا پرندگانی مانند جغد به عنوان نمادهای استعاری برای به تصویر کشیدن این وضعیت بختبرگشتگی و گرفتاری عمیق به کار رفتهاند.