یعنی چه
متفرعن در لغت به کسی گفته میشود که رفتار و منش او شبیه به فرعون (پادشاه سرکش مصر باستان) است. این واژه برای توصیف افراد خودبین، پرافاده، مستکبر و گردنکشی به کار میرود که با خودخواهی مفرط، دیگران را ناچیز میشمارند.
تلفظ
این کلمه به صورت مُتَفَرعِن (mo-ta-far-'en) تلفظ میشود. فاء دارای فتحه، راء دارای تشدید و فتحه، عین دارای سکون و نون نهایی مکسور است که در حالت وقف، ساکن خوانده میشود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع و معماهای لغوی، واژه متفرعن دقیقاً ۶ حرف دارد. طراحان جدول معمولاً از نشانههایی چون «خودخواه»، «مغرور»، «سرکش» یا «فرعونصفت» برای رسیدن به این پاسخ استفاده میکنند.
به انگلیسی
معادلهای دقیق انگلیسی برای این واژه شامل Arrogant (متکبر)، Pompous (پرافاده) و Haughty (مغرور) است. توجه شود که واژه submissive متضاد آن بوده و به کار بردن آن برای این معنا کاملاً غلط است.
به عربی
در زبان عربی که منبع اصلی مشتق شدن این واژه است، برای رساندن مفهوم فرعونصفتی و تکبر مفرط از کلماتی نظیر متکبر، طاغیه و متجبر استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی برای این واژه معادلها و مترادفهای متعددی وجود دارد؛ از جمله: خودخواه، پرافاده، گردنکش، مدمغ و طاغی. در مقابل، واژههای متواضع، فروتن و خاشع به عنوان متضادهای اصلی آن شناخته میشوند. کلمات تفرعن، فرعون و فرعونیت نیز همخانوادههای آن هستند.
در قرآن
خودِ واژه «متفرعن» یا فعل «تفرعن» با این ساختار صرفی در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما ریشه اصلی آن یعنی کلمه «فرعون» ۷۴ بار در قرآن ذکر شده و بارها به صفتِ طغیان و استکبار او اشاره شده است. فرعون در فرهنگ اسلامی نماد خودبزرگبینی مفرط و عصیان در برابر حق است.
جمعبندی و توضیح کامل متفرعن
واژه متفرعن یک اسم فاعل از باب تفعلل (تفعلن) در زبان عربی است که از نام «فرعون»، لقب پادشاهان سرکش مصر باستان، ساخته شده و به زبان فارسی راه یافته است. این کلمه در اصطلاح به فردی اطلاق میشود که با تکبر، غرور و خودپسندی مفرط رفتار میکند و خود را بالاتر و برتر از دیگران میپندارد.
در ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی، تفرعن و فرعونصفتی به عنوان یکی از رذایل اخلاقی نکوهیده شناخته میشود که نماد قدرت پوشالی، ظلم و سرکشی در برابر حقیقت است. اگرچه خود این واژه در قرآن نیامده، مفهوم عقیدتی آن کاملاً منطبق بر آیات مربوط به طغیان فرعون است.
این کلمه ششحرفی کاربرد گستردهای در متون ادبی و اصطلاحات روزمره برای توصیف افراد مستکبر و پرافاده دارد و آشنایی با معادلهای آن در زبانهای انگلیسی و عربی به درک عمیقتر جایگاه معنایی آن کمک میکند.