یعنی چه
این ترکیب یک اسم خاص (اعلام) تاریخی است که به ضیاءالدین ابن اثیر (نصرالله بن ابیالکرم محمد شیبانی جزری)، کاتب دیوانی، وزیر و منشی برجسته دوره ایوبیان اشاره دارد. او به دلیل مهارت بالا در نگارش و بلاغت شهرت داشت.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت واژهآراییِ «کاتِب» (با کسر ت) و «جَزَری» (با فتح جیم و زاء) است.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان و دانشنامههای بینالمللی برای اشاره به این شخصیت تاریخی از این نگارشها استفاده میشود.
به عربی
در متون و منابع کهن عربی، وی با این نامها و القاب شناخته و توصیف شده است.
به فارسی
از آنجا که این عبارت یک اسم خاص تاریخی است، معادل معنایی مستقیم در فارسی ندارد و با القاب همارز خود مانند «منشی جزری» یا «ضیاءالدین جزری» شناخته میشود.
در قرآن
خود این ترکیب خاص در قرآن وجود ندارد؛ اما ریشه و واژه «کاتب» به عنوان اسم فاعل بارها در آیات قرآن به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۲۸۲ سوره بقره که میفرماید: «وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ» یعنی باید نویسندهای میان شما دادگرانه بنویسد.
نماد چیست
این نام در تاریخ ادبیات اسلامی، یادآور اوج هنر نگارش، دبیريِ دیوانهای حکومتی، فصاحت کلام و نقد ادبی پیشرفته در قرون میانه است.
جمعبندی و توضیح کامل کاتب جزری
«کاتب جزری» یک واژه عام یا اصطلاح لغوی نیست، بلکه لقبی تاریخی و اسم خاص برای یکی از بزرگترین ادیبان و وزرای جهان اسلام در سدههای ششم و هفتم هجری، یعنی ضیاءالدین ابن اثیر جزری است. او به دلیل زادگاهش در جزیره ابنعمر به جزری و به سبب پیشه دبیرستانش به کاتب معروف بود.
وی با نگارش آثار ارزشمندی همچون «المثل السائر فی ادب الکاتب والشاعر»، سهم عظیمی در تبیین قواعد بلاغت و اصول نویسندگی داشت. شناخت این نام در حل جدولهای کلمات متقاطع و درک متون کهن تاریخی و ادبی اهمیت زیادی دارد.