یعنی چه
مخبر در لغت به کسی گفته میشود که خبر یا گزارشی را منتقل میکند. این واژه در گذشته به عنوان سخنگوی کمیسیونهای مجلس شورای اسلامی به کار میرفت و در اصطلاحات عامیانه یا امنیتی نیز به مأموران مخفی یا افرادی که اطلاعاتی را به مراجع ذیربط گزارش میدهند (گزارشگر و خبرچین) اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه به صورت مُخْبِر (mokhber) تلفظ میشود. حرف م دارای ضمه، خ دارای سکون، ب دارای کسره و ر ساکن است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «خبردهنده»، «گزارشگر کمیسیون مجلس» یا «جاسوس و خبرچین»، واژه ۴ حرفی «مخبر» یا معادلهای آن مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به بستر متن، در زبان انگلیسی از کلمه Reporter برای حوزه خبری، Spokesperson برای سمتهای رسمی و Informer/Informant برای مسائل امنیتی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، واژه مخبر خود به معنای کارآگاه یا مأمور کشف جرم استفاده میشود و مراسل به معنای خبرنگار است.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه وامگرفتهشدهٔ Muhbir دقیقاً کاربردی مشابه با زبان فارسی در معنای خبرچین یا گزارشدهنده دارد.
به فارسی
برابرهای اصیل و سره فارسی برای این کلمه شامل واژههایی چون «خبررسان»، «گزارشگر»، «آگهیدهنده» و در برخی متون قدیمیتر «پیک» یا «پیغامآور» است.
جمعبندی و توضیح کامل مخبر
واژه مخبر یک اسم فاعل عربی از ریشه «خبر» (باب افعال) است که در زبان فارسی کاربردهای گوناگونی پیدا کرده است. معنای اصلی و لغوی آن کسی است که خبر یا آگاهی مهمی را به دیگران منتقل میکند. این واژه در طول تاریخ معاصر ایران هم در ساختارهای رسمی مکتوب (مانند سخنگوی کمیسیونهای مجلس) و هم در ادبیات عامیانه و پلیسی (به معنای گزارشگر مخفی و خبرچین) جایگاه ویژهای داشته است.
بررسی همخانوادههای این کلمه مانند اخبار، مخابره و خبیر (که از صفات باریتعالی در قرآن است)، ریشهدار بودن آن را در زبان و ادبیات نشان میدهد. اگرچه امروزه در رسانهها بیشتر از واژههایی چون خبرنگار یا سخنگو استفاده میشود، اما مخبر همچنان در متون حقوقی، تاریخی و حل جدول کلمات متقاطع فراوانی بالایی دارد.