یعنی چه
در زبان فارسی، سنگخوار به پرندهای کوچک، حلالگوشت و شبیه به ماکیان (کوچکتر از کبک) گفته میشود که در دشتها و بیابانها زندگی میکند. علت این نامگذاری، عادت غریزی این پرنده در بلعیدن سنگریزههای کوچک است که به خرد شدن و هضم دانهها در سنگدانش کمک میکند. در لغتنامههای شاخص مانند دهخدا و معین، از این پرنده با نامهای دیگری نیز یاد شده است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «سنگ» (با فتح سین و سکون نون و گاف) و «خوار» (بن مضارع از مصدر خوردن، که واو آن واو معدوله است و خوانده نمیشود) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، در پاسخ به راهنمای «پرندهای که سنگ میخورد» یا «نام دیگر باقرقره»، واژه ۷ حرفی «سنگ خوار» مد نظر است. همچنین بسته به تعداد حروف، گزینههایی چون قطا یا باقرقره نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این پرنده بیابانی و خانواده آن از واژه Sandgrouse استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به این پرنده «قطا» میگویند که در ادبیات عرب به وفور به آن اشاره شده است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی و عربی، سنگخوار (قطا) نماد شگفتانگیز هوشیاری، مسیریابی دقیق و راهیابی است. این پرنده به دلیل توانایی بینظیرش در پرواز فرسنگها دورتر از لانه برای یافتن آب در دل کویر خشک و بازگشت دقیق و بدون خطای خود به سوی جوجهها شناخته میشود؛ تا جایی که در فرهنگ عرب ضربالمثل «أهدى من القطاة» (راهبلدتر از قطا) برای افراد بسیار تیزبین و مسیریاب به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل سنگ خوار
واژه «سنگخوار» یک اسم مرکب اصیل فارسی است که از ترکیب «سنگ» و بن مضارع مصدر خوردن ساخته شده است. این اصطلاح در علم زیستشناسی و فرهنگ لغت به پرندهای بیابانی و شبیه به ماکیان اطلاق میشود که به دلیل ساختار دستگاه گوارش خود، سنگریزهها را برای هضم بهتر دانهها میبلعد. این پرنده در ادبیات و زبان عامه با نامهای دیگری نظیر باقرقره و قطا نیز شناخته میشود.
از منظر فرهنگی و ادبی، سنگخوار یا همان قطا جایگاه ویژهای در اشعار کلاسیک دارد. این پرنده به عنوان نماد غاییِ جهتیابی، بلد بودن راه و تیزبینی در محیطهای سخت و بیآب شناخته میشود، چرا که قادر است از فاصلههای بسیار دور، بدون گم کردن مسیر به لانه خود بازگردد. اطلاعات مربوط به این واژه در لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین به تفصیل آمده و در بازیهای حل جدول نیز پرکاربرد است.