یعنی چه
این کلمه یک فعل و ضمیر ترکیبی عربی (أَخْزَيْتَهُ) است که در ادبیات دینی به معنای منکوب کردن، رسوا کردن و به خواری کشاندن مفعول جمله است. این واژه از ریشه «خزی» به معنی رسوایی همراه با شرمساری عمیق مشتق شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه قرآنی به صورت «أَخْزَيْتَهُ» است که در آن همزه و خاء ساکن، زاء و یاء مفتوح و ساکن (زَی)، و تاء مفتوح به همراه هاء مضموم خوانده میشود.
در جدول
کلمه «اخزیته» در حل جدولهای کلمات متقاطع و طراحان سوالات قرآنی به عنوان یک واژه ۶ حرفی مطرح میشود که پاسخ آن به معنای «او را خوار و رسوا کردی» اشاره دارد.
به انگلیسی
در ترجمه عبارات قرآنی به زبان انگلیسی، این فعل ترکیبی با ساختارهای زمان گذشته که نشاندهنده خوار کردن یا از بین بردن آبروی کسی است برگردانده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق و مستقیم این واژه ترکیبی به فارسی «او را خوار کردی» یا «او را به ذلت و رسوایی کشاندی» است که معادلهایی نظیر فضیحت کردن یا منکوب کردن نیز برای آن کاربرد دارد.
نماد چیست
در فرهنگ و تفاسیر ادبی-دینی، این واژه نمادی از سقوط کامل و برگشتناپذیر انسان به خاطر اعمال ظالمانه است. اصطلاحاً نشاندهنده بیداریِ تلخ و رسوا شدن باطن افراد در جهان آخرت است، جایی که پردهها کنار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل اخزیته
واژه «اخزیته» (أَخْزَيْتَهُ) اصالتاً یک فعل و ضمیر ترکیبی در زبان عربی از ریشه ثلاثی مجرد «خزی» است که به باب افعال رفته است. این کلمه به معنای «او را خوار کردی و به رسوایی کشاندی» است و به عنوان یک اصطلاح قرآنی و دینی وارد فرهنگ واژگان تفسیری فارسی شده است.
این واژه دقیقاً یک بار در آیه ۱۹۲ سوره آلعمران به کار رفته است، جایی که بندگان صالح به پروردگار میگویند هرکه را به آتش دوزخ افکنی، قطعاً او را خوار و رسوا کردهای. در تفاسیر اسلامی آمده است که این خواری و ریختن آبرو نزد صاحبان خرد، حتی از سوزندگی خود آتش نیز دردناکتر تلقی میشود.
در ساختار زبان فارسی، این واژه بیشتر در متون دینی، حل جدول کلمات متقاطع (به عنوان کلمهای ۶ حرفی) و مباحث نمادین مربوط به عاقبت ظلم و سقوط اخلاقی انسان کاربرد دارد و نمادی از ذلت ابدی و آشکار شدن باطن خطاکار آدمی است.