یعنی چه
کوزه قلیان ظرفی است از جنس سفال، شیشه، بلور یا چینی که در پایینترین قسمت قلیان قرار میگیرد. این مخزن را تا نیمه با آب (یا گاهی گلاب) پر میکنند تا با مکیدن نی، دود تنباکو از میان آب عبور کند، خنک شود و تصفیه گردد. این واژه کاملاً کلاسیک و سنتی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه مرکب به صورت «کوزِءِ قَلْیان» است. واژه اول با ضمه کاف و واژه دوم با فتح قاف و سکون لام خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این راهنما «کوزه قلیان» با ۹ حرف است. بسته به تعداد حروف، کلماتی مانند حقه، شیشه قلیان یا چلم نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این بخش از قلیان بیشتر از ترکیبهای Hookah base یا Hookah vase استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی معاصر، کلمه شیُة به بخش شیشهای و کل قلیان اطلاق میشود و حقة کلمهای قدیمیتر برای آن است.
به ترکی
در ترکی استانبولی به طور دقیق از ترکیب Nargile şişesi برای اشاره به بخش شیشهای یا کوزه قلیان استفاده میکنند.
نماد چیست
در فرهنگ صفویه و قاجار، کوزههای قلیان مرصع و میناکاریشده نمادی از اشرافیت و مهماننوازی درباری بودند. در ادبیات سبک هندی نیز به دلیل خروج دود از آن، به عنوان نمادی از سینه پراندوه و دل خروشان شاعر به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل کوزه قلیان
کوزه قلیان یک واژه مرکب آمیخته است که بخش اول آن یعنی «کوزه» ریشه در پارسی میانه دارد و بخش دوم آن یعنی «قلیان» از ریشه عربی «غلیان» به معنی جوشش گرفته شده است. این نامگذاری به دلیل قلقل و جوشش آب درون کوزه هنگام کشیدن دود انجام شده است. این ابزار قرنها پس از نزول قرآن و در دوره صفویه وارد ایران شد، به همین دلیل هیچ کاربرد یا اشارهای در متون قرآنی ندارد.
این ظرف که وظیفه اصلی آن خنک کردن و تصفیه نسبی دود تنباکو است، در مناطق مختلف ایران و کشورهای همسایه با نامهای دیگری نظیر حقه، شیشه قلیان، جلیم یا چلم نیز شناخته میشود. در ادبیات صوفیانه و سنتی، این وسیله فراتر از یک ابزار مصرفی، گاه به عنوان یک استعاره شاعرانه برای نشان دادن سوز دل و آشفتگی درونی به کار رفته است.