یعنی چه
عبارتی دعایی و محترمانه است که برای یادکرد نیک از مردگان به کار میرود و به معنای درخواست غفران و بخشایش الهی برای متوفی است.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی از دو واژهٔ «خُدا» و فعل دعایی «بِیامُرزَد» (از مصدر آمرزیدن) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخی ۱۰ حرفی برای راهنمای «طلب مغفرت برای متوفی» یا «خدا رحمتش کند» شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای ابراز همدردی و یادکرد متوفی از عبارات خدایش بیامرزد یا در آرامش ابدی باشد استفاده میشود.
به عربی
در فرهنگ و زبان عربی، دعا برای درگذشتگان با ساختارهای فعلی ماضی دعایی مانند رحمهالله به کار میرود.
به ترکی
این عبارت رایجترین معادل در زبان ترکی برای تسلیت و طلب رحمت الهی برای فرد فوتشده است.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی، کلمات هممعنی و جایگزینی نظیر شادروان، روانشاد، مرحوم، خلدآشیان و آمرزیده برای این مفهوم استفاده میشوند.
در قرآن
این ترکیب واژگانیِ خاصِ زبان فارسی در متن قرآن وجود ندارد؛ اما مفهوم ریشهای آن یعنی طلب مغفرت و استغفار برای بندگان، در آیات متعددی مانند «ربنا اغفر لنا» مورد تأکید قرار گرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل خدا بیامرزد
عبارت «خدا بیامرزد» یکی از اصیلترین و رایجترین تعارفات دعایی در فرهنگ و زبان فارسی است که هنگام یادآوری یا نام بردن از افراد درگذشته به کار میرود. این اصطلاح ترکیبی از واژه پهلوی «خدا» و فعل دعایی از مصدر «آمرزیدن» است که ریشه در باورهای عمیق دینی و سنتی ایرانیان مبنی بر طلب بخشش و رحمت الهی برای سفرکردگان به آخرت دارد.
استفاده از این عبارت نشاندهنده احترام، پیوند عاطفی و تکریم یاد متوفی در میان بازماندگان است. در گفتار عامیانه، این ترکیب گاهی به صورت اسم جامد «خدابیامرز» نیز برای اشاره به شخص فوتشده استفاده میشود و در ادبیات مکتوب با واژگانی چون مرحوم و شادروان همنشین است.