یعنی چه
در فیزیک و زمینشناسی، به موجی گفته میشود که ذرات محیط در آن حرکت چرخشی یا دورانی (غیرخطی) دارند. طبق تعریف مصوب فرهنگستان، این عبارت معادل «موج S» (موج ثانویه یا برشی در زلزلهشناسی) است که به دلیل غیرصفر بودن تاو (چرخش) بردار جابهجایی ذرات، به این نام شناخته میشود. همچنین در فیزیک الکترونیک به عنوان معادل امواج اسپینی در مواد فرومغناطیسی کاربرد دارد.
تلفظ
این ترکیب به صورت «مَوْجِ چَرْخِشِی» یا در گویش عامیانهتر «مُوجِ چَرْخِشِی» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف خواستهشده میتواند خودِ «موج چرخشی» (۸ حرف) یا «موج برشی» باشد.
به انگلیسی
در متون علمی انگلیسی بسته به حوزه تخصصی (مکانیک، کوانتوم یا زلزلهشناسی) از این اصطلاحات استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف این پدیده فیزیکی از تعابیر دورانی و پیچشی استفاده میکنند.
نماد چیست
در فیزیک امواج زلزله، این پدیده با نماد $S$ (برگرفته از Secondary یا Shear) مشخص میشود. در معادلات ریاضیِ مکانیک امواج نیز با غیرصفر بودن تاو یا کرل بردار جابهجایی ذرات یعنی $\nabla \times \vec{u} \neq 0$ نمایش داده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل موج چرخشی
عبارت «موج چرخشی» یک اصطلاح کاملاً علمی، تخصصی و مدرن در علوم فیزیک، ژئوفیزیک و مکانیک امواج است و پیشینه ادبی یا کلاسیک در زبان فارسی ندارد. این اصطلاح از ترکیب واژه «موج» (با ریشه عربی) و «چرخشی» (با ریشه پارسی میانه) ساخته شده است تا پدیدهای را توصیف کند که در آن، ذرات محیط برخلاف امواج طولی، دچار حرکت دورانی و غیرخطی میشوند.
در حوزه زمینشناسی و زلزلهشناسی، این واژه معادل امواج ثانویه یا برشی ($S-wave$) قرار میگیرد که پس از امواج اولیه ظاهر شده و به دلیل ماهیت لرزشی و چرخشی خود، عامل بخش عمدهای از خسارات زلزله هستند. در فیزیک مغناطیس و الکترونیک نیز این اصطلاح گاهی برای اشاره به امواج اسپینی در ساختارهای فرومغناطیسی به کار میرود.