یعنی چه
عبارت «قریب به یقین» به معنای داشتن احتمال بسیار بالا در وقوع یک پدیده است، به طوری که وقوع آن تقریباً حتمی به نظر میرسد. در علم ریاضیات و نظریه احتمالات، این اصطلاح دقیقاً برای پیشامدی به کار میرود که احتمال وقوع آن برابر با $1$ (یا همان ۱۰۰٪) باشد؛ هرچند رخ ندادن آن نیز از نظر تئوری و منطقی کاملاً غیرممکن نیست.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «قَریب بـِ یَقین» [qarīb-e yaqīn] است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و بازیهای کلمات، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، خود واژه «قریب به یقین» (۱۰ حرف) یا مترادفهای آن نظیر «تقریباً حتمی» است.
به انگلیسی
معادل انگلیسی این عبارت در گفتگوهای عمومی Almost certainly و در متون علمی و تخصصی ریاضی Almost surely است.
به عربی
برای بیان این مفهوم در زبان عربی از ترکیبهای «قريب من اليقين» یا «شبه مؤكد» استفاده میشود.
به فارسی
این عبارت یک ترکیب اضافه در زبان فارسی است که از دو واژه با ریشهٔ عربی ساخته شده است: «قریب» (از ریشه ق-ر-ب به معنی نزدیک) و «یقین» (از ریشه ی-ق-ن به معنی باور قطعی). واژههای «تقریباً حتمی»، «ظنّ قوی» و «محتملِ قوی» از معادلها و مترادفهای آن هستند و واژههای «بعید»، «بعیدالاحتمال» و «ممتنع» به عنوان متضاد آن شناخته میشوند.
در قرآن
خودِ ترکیب «قریب به یقین» به این شکلِ ساختاری در قرآن نیامده است. با این حال، هر دو واژه به صورت جداگانه بارها در آیات به کار رفتهاند؛ مانند «إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ» برای واژه قریب و «وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّىٰ يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ» برای واژه یقین. همچنین در فرهنگ قرآنی، سه مرتبه برای باور قطعی به نامهای «علمالیقین»، «عینالیقین» و «حقالیقین» مطرح شده است.
جمعبندی و توضیح کامل قریب به یقین
عبارت «قریب به یقین» یکی از تعابیر پرکاربرد در زبان فارسی است که برای توصیف رویدادها یا گزارههایی با احتمال وقوع فوقالعاده بالا استفاده میشود. این اصطلاح ریشه در زبان عربی دارد و از ترکیب دو کلمه «قریب» (نزدیک) و «یقین» (باور قطعی) شکل گرفته است تا حالتی را وصف کند که تنها گام کوچکی تا حتمیّت مطلق فاصله دارد.
نکته جالب توجه درباره این عبارت، کاربرد تخصصی آن در ریاضیات و نظریه احتمالات است. در این علم، به پیشامدی که احتمال رخ دادن آن ۱۰۰٪ باشد اما رخ ندادن آن از نظر تئوری کاملاً محال نباشد، «قریب به یقین» (Almost surely) میگویند؛ مانند احتمال برخورد یک دارت به یک نقطه بینهایت کوچک بر روی صفحه که احتمال ریاضی آن ۱ است، اما جای خطای تئوری همواره باقی میماند.