یعنی چه
العلیم از نظر صرفی صیغه مبالغه یا صفت مشبهه است که بر ثبات، دوام و بیانتهایی دانایی دلالت میکند؛ یعنی کسی که به آشکار و پنهان، گذشته، حال و آینده آگاهی کامل و همیشگی دارد.
تلفظ
این واژه با فتحة روی الف و لام ساکن (اَل) و فتحة روی عین، کسره روی لام و سکون یا مد روی یاء (عَلیم) تلفظ میشود.
به عربی
العلیم خود واژهای اصیل در زبان عربی است که از ریشه (ع-ل-م) مشتق شده و به عنوان یکی از اسماءالحسنی به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی برای بیان این مفهوم از تعبیر Her şeyi bilen یا همان لفظ وامگرفتهٔ Alîm استفاده میشود.
به فارسی
در برگردان فارسی، این کلمه با صفاتی چون دانا، خبیر (آگاه)، عالم، علّام و بصیر (بینا) مرادف است و متضاد آن واژگانی چون جاهل و نادان هستند. همخانوادههای آن شامل عِلم، عالِم، معلوم، معلّم، تعلیم و علّامه میشود.
در قرآن
این واژه ۱۶۲ بار در قرآن کریم به کار رفته است؛ در ۱۵۴ مورد به عنوان اسمی از اسماءالحسنی برای خداوند (مانند ترکیبات السميع العليم و الحكيم العليم) و در چند مورد محدود برای وصف دانش انسانها (مانند حضرت یوسف یا ساحران فرعون) استفاده شده است.
نماد چیست
در عرفان اسلامی و فلسفه، العلیم نماد علم حضوری و احاطه مطلق خداوند بر کل عالم هستی است. در علوم غریبه عدد ابجد آن ۱۵۰ است و از نظر دستهبندی، جزو «اسماء ذات» و «اسماء جمالی» به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل العلیم
واژه «العلیم» یکی از زیباترین و پرکاربردترین اسماءالحسنی در فرهنگ و علوم قرآنی است که ریشه در عمق زبان عربی دارد و به طور گسترده وارد زبان فارسی شده است. این نام نشاندهنده صفتی از صفات خداوند است که هیچ مرز، زمان و مکانی را برای دانش الهی قائل نیست و بر خلاف علم ناقص انسان، آگاهی خدا را بر ظاهر و باطن جهان همیشگی و مطلق میداند.
تکرار فراوان این واژه در قرآن کریم در کنار صفاتی چون «سمیع» (شنوا) و «حکیم» (سنجیدهکار) نشاندهنده پیوند عمیق میان دانایی خداوند با تدبیر و شنوایی او در پاسخ به بندگان است. مفسران و عارفان همواره این اسم را مایه آرامش دلها و نماد نظارت و حضور دایمی آفریدگار بر احوال مخلوقات دانستهاند.