یعنی چه
بربط سغدی یکی از سازهای زهی و زخمهای کهن ایرانی است که در دوران باستان و اوایل دوران اسلامی در منطقه تاریخی سغد (سمرقند و بخارای امروزی) رواج داشته است. این ساز دارای کاسهای گرد یا گلابیشکل و دستهای کوتاه بوده و به عنوان یکی از نیاکان اصلی ساز عود امروزی و ساز پیپا در چین شناخته میشود. در ادبیات کلاسیک فارسی، این ساز نمادی از خنیاگری، بزم و هنر موسیقی نواحی ایران شرقی است.
تلفظ
واژه بربط با فتح ب اول و دوم (بَربَط) و سغدی با ضمه س و سکون غ (سُغدی) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول کلمه «بربط سغدی» است که دقیقاً ۸ حرف دارد. از مترادفات آن نیز میتوان به عود سغدی یا رباب سغدی اشاره کرد.
به انگلیسی
در متون تخصصی موسیقیشناسی و باستانشناسی بینالمللی، از این ساز با اصطلاحات فوق یاد میشود.
به ترکی
در زبان ترکی برای اشاره به این ساز باستانی از این معادلها استفاده میگردد.
به فارسی
این ترکیب یک اصطلاح موصوف و صفت اصیل در زبان فارسی است. واژه «بربط» ریشه در پارسی باستان و پهلوی دارد (به دلیل شباهت ظاهر ساز به سینه مرغابی یا بَط) و «سغدی» منسوب به تمدن ایرانی سغد در ماوراءالنهر است. در اشعار کهن فارسی مانند دیوان مسعود سعد سلمان به کاربرد و نواختن آن اشاره شده است.
جمعبندی و توضیح کامل بربط سغدی
بربط سغدی یکی از گنجینههای ارزشمند میراث موسیقایی ایران باستان و منطقه ماوراءالنهر است. این ساز زهی-زخمهای با کاسه گلابیشکل و دسته کوتاهش، نقش مهمی در سیر تکامل سازهای زهی در آسیا ایفا کرده و حلقه رابطی میان سازهای ایرانی و شرق دور مانند چین به شمار میرود.
بررسیهای تاریخی و شواهد باستانشناسی نشان میدهند که این ساز در ارکسترهای تمدن سغد جایگاه ویژهای داشته است. بازتاب حضور این ساز در ادبیات کلاسیک فارسی و اشعار مسعود سعد سلمان، گواهی بر اصالت، ظرافت و اهمیت فرهنگی آن در آیینهای بزم و خنیاگری ایرانیان است.