معنی
واژه حظر در اصل به معنای منع، تحریم و ایجاد محدودیت است. در اصطلاحات رسمی، حقوقی و فقهی، این کلمه به معنای منع قانونی از انجام یک عمل یا جلوگیری از دسترسی به یک امر به کار میرود.
یعنی چه
وقتی کلمه حظر به کار میرود، مقصود وجود یک مانع رسمی یا شرعی است که اجازه انجام کاری یا ورود به حوزهای را به شخص نمیدهد؛ این واژه نقطه مقابل اباحه و آزادی عمل قرار دارد.
مترادف
این کلمات همگی مفهوم بازداشتن از کار یا مسدود کردن یک مسیر را میرسانند.
متضاد
این واژهها بر خلاف حظر، بر آزاد بودن، مجاز بودن و عدم وجود مانع دلالت دارند.
ریشه
ریشه این واژه در عربی کلاسیک به معنای منع کردن و حصار کشیدن است. در زبانهای آفروآسیایی و سامی با واژه «حصر» به معنی تنگ گرفتن و محصور کردن پیوند نزدیکی دارد. همخانوادههای آن شامل محظور، محتظر، حظیره (محوطه محصور یا آغل) و تحظیر هستند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمه حظر معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «منع کردن»، «قدغن کردن» یا «تحریم» با تعداد ۳ حرف استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای فوق دقیقترین معادلها برای رساندن مفهوم منع قانونی و رسمی (حظر) هستند.
جمعبندی و توضیح کامل حظر
واژه «حظر» یک لغت اصیل عربی است که وارد زبان فارسی حقوقی، فقهی و ادبی شده است. معنای اصلی و بنیادین آن به حصار کشیدن، محصور کردن و جلوگیری از دسترسی برمیگردد و در اصطلاح به معنای منع، تحریم و قدغن کردن کاری است. این واژه در ساختار فقه اسلامی دقیقاً در نقطه مقابل «اباحه» (به معنی مباح و مجاز بودن) قرار میگیرد.
این واژه در قرآن کریم نیز دو بار به صورت مشتقات (محظور به معنی منع شده و محتظر به معنی صاحب پرچین و آغل) به کار رفته است. امروزه در تحلیلهای مفهومی، حظر به عنوان نمادی از مرزگذاری، ایجاد خط قرمز و کنترلهای قانونی یا اجتماعی شناخته میشود که برای حفظ حریمها و چارچوبها وضع میگردد.