یعنی چه
عبارت «خواهش عاجزانه» به معنای تمنا، التماس و تقاضایی است که فرد با فروتنی فراوان، شکستگی و گاه از روی ناچاری و درماندگی از شخص دیگری مطرح میکند تا نظر مساعد او را جلب کند.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [خاهِشِ عاجِزانه] است که در آن واژه اول به کسره مضاف ختم شده و صفت بعد از آن قرار میگیرد.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، این مفهوم معمولاً با خود عبارت ۱۲ حرفی یا کلماتی چون التماس و تضرع مطابقت دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این نوع درخواست شدید و متواضعانه از این عبارات استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژههایی که بیانگر خواهش همراه با زاری و جلب عطوفت باشند به عنوان معادل به کار میروند.
به فارسی
این ترکیب از نظر ساختار زبانی شامل واژه فارسی «خواهش» (از مصدر خواستن) و واژه عربی-فارسی «عاجزانه» (عاجز + پسوند انه) است. از معادلات و مترادفهای روان آن در فارسی میتوان به استدعا، التماس، زاری و تمنا اشاره کرد. متضاد آن نیز فرمان، تحکم یا خواهش متکبرانه است.
در قرآن
خود این عبارت فارسی در قرآن وجود ندارد، اما مفهوم درخواستِ همراه با فروتنی و زاری به درگاه خداوند با واژههایی چون «تضرع» یاد شده است؛ مانند آیه «ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً» که به خواندن پروردگار از روی تضرع و پنهانی اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل خواهش عاجزانه
ترکیب وصفی «خواهش عاجزانه» یکی از تعابیر پرکاربرد در زبان فارسی برای بیان بالاترین حد تمنا و درخواست است. این اصطلاح زمانی به کار میرود که فرد تقاضای خود را نه از موضع برابر، بلکه با نهایت فروتنی، شکستگی و تکریم طرف مقابل مطرح میکند. ساختار این واژه ترکیبی از ریشههای فارسی و عربی است که مفهوم نیازمندی عمیق را منتقل میسازد.
در فرهنگهای لغت و کاربردهای ادبی، این عبارت با واژههایی چون التماس، تضرع و استدعا همپوشانی بالایی دارد. گرچه در متون دینی و قرآنی عین این عبارت فارسی دیده نمیشود، اما ارجاعات فراوانی به اصل این مفهوم (مانند حالت تضرع و ابتهال در دعا) وجود دارد که نشاندهنده اهمیت این نوع رفتار متواضعانه در فرهنگ اصیل شرقی و اسلامی است.