یعنی چه
در اصطلاح فقهی و عبادی فرهنگ اسلامی، به گفتن ذکر کوتاه «سُبحانَ الله» (بدون پسوند) در رکوع و سجود نماز، تسبیح صغری یا تسبیح کوچک میگویند. این عبارت در برابر تسبیح کبری قرار میگیرد. همچنین در فقه اهلسنت، به نوعی نماز مستحبی سبک و کوتاهتر که با این اذکار اقامه میشود، صلاة التسبیح صغری میگویند.
تلفظ
این عبارت به صورت «تَسبیحِ صُغری» تلفظ میشود. کلمه اول مصدر باب تفعیل و کلمه دوم اسم تفضیل مؤنث است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این اصطلاح فقهی ۹ حرفی، «تسبیح صغری» است.
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی اسلامی، برای اشاره به این ذکر یا نماز از تعابیر فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان و فقه عربی این اصطلاح به صورت ترکیب وصفی التسبيح الصغرى یا التسبيح الصغير استعمال میشود.
در قرآن
عین ترکیب وصفی «تسبیح صغری» در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما ریشه لغوی آن یعنی «سبحان» و مشتقات فعلی مختلف آن مانند سَبَّحَ، یُسَبِّحُ و سَبِّحْ دهها بار برای پاک و منزه دانستن پروردگار ذکر شدهاند؛ مانند آیه شریفه «سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَی».
نماد چیست
این ذکر در احکام و عبادات اسلامی نمادی از اختصار، کفایت و تسلیم محض است. طبق فقه اسلامی، گفتن سه مرتبه تسبیح صغری (سه بار سبحانالله) در رکوع و سجود، حداقلِ ذکر واجب و نمادی از پایبندی به یاد خدا در عین سادگی و کوتاهی زمان است.
جمعبندی و توضیح کامل تسبیح صغری
اصطلاح فقهی «تسبیح صغری» به معنی گفتن ذکر اختصاری و کوتاه «سبحانالله» در جریان رکوع و سجود نماز است. این عبارت ترکیبی و عربی در مقابل «تسبیح کبری» قرار میگیرد که شامل ذکرهای طولانیترِ «سبحان ربی العظیم و بحمده» و «سبحان ربی الاعلی و بحمده» میباشد. ریشه واژگانی تسبیح از س-ب-ح به معنای منزه دانستن خدا و صغری به معنای کوچکتر است.
در متون حدیثی و فقهی اهلسنت، علاوه بر اذکار نماز، نوعی نماز مستحبی و سبکتر نیز با عنوان «صلاة التسبیح صغری» شناخته میشود. اگرچه خود این ترکیب وصفی در قرآن کریم ذکر نشده، اما اصلِ منزه شمردن خداوند با واژه سبحان و افعال همخانواده آن بارها در آیات الهی مورد تاکید قرار گرفته است.
این واژه در حل جدولهای شرح در متن به عنوان یک عبارت ۹ حرفی کاربرد دارد و در اصطلاح شناسی دینی، نماد سادگی، اختصار و حد اقلِ کفایت در ذکر واجب واجبات عبادی به شمار میرود که نشاندهنده پویایی و انعطاف در احکام اسلامی است.