یعنی چه
این عبارت یک ترکیب عربی (شامل حرف جر «بِـ»، اسم «شِمَال» و ضمیر «هِ») است. در متون اسلامی و زبان فارسی به معنای انجام کاری با دست چپ یا قرار گرفتن چیزی در سمت چپ یک فرد کاربرد دارد.
تلفظ
این واژه با کسرهٔ باء، کسرهٔ شین، فتحهٔ میم و کسرهٔ هاء در زبان عربی تلفظ میشود و در خوانش متون قرآنی نیز به همین صورت ادا میگردد.
در جدول
در مسابقات جدولی، این کلمه به عنوان یک اصطلاح قرآنی ۶ حرفی با راهنمای «با دست چپش» یا «نامه اعمال در دست چپ» شناخته میشود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این عبارت معمولاً به صورت عبارتهای فوق برای توصیف نحوه دریافت کارنامه اعمال ترجمه میشود.
به عربی
کلمه «بشماله» خود واژهای عربی است و دقیقترین مترادف درونزبانی آن در زبان عربی کلمه «بِیساره» است که دقیقاً همان معنا را افاده میکند.
در قرآن
این کلمه در آیه «وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيهْ» به کار رفته است؛ یعنی کسی که کارنامهاش را به دست چپش دهند، از فرط اندوه آرزو میکند که کاش هرگز کارنامهای به او داده نمیشد.
نماد چیست
در فرهنگ سامی و قرآنی، سمت چپ (شمال) در مقابل سمت راست (یمین) قرار دارد. سمت راست نماد سعادت و پاداش است، در حالی که سمت چپ یا شمال نماد گمراهی، شقاوت و فرجام ناگوار خطاکاران (اصحاب شمال) در روز قیامت محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بشماله
واژه «بشماله» یک ترکیب اصیل فارسی نیست، بلکه یک عبارت عربی وارد شده به فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی است که از ریشه سهحرفی «شمل» مشتق شده و به معنای «با دست چپش» یا «در سمت چپ او» به کار میرود. این اصطلاح در زبان فارسی بیشتر به دلیل کاربرد صریح و تکاندهندهاش در قرآن کریم شناخته شده است.
در فرهنگ و ادبیات دینی، این کلمه بار معنایی نمادین دارد؛ چرا که بر اساس آیات الهی، در روز قیامت کارنامه اعمال انسانهای خطاکار و گمراه به دست چپ آنها داده میشود. از این رو، اصطلاح مذکور با مفاهیمی همچون بدعاقبتی، محرومیت از رحمت الهی و شقاوت اخروی گره خورده است و در برابر مفهوم «بیمینه» (به دست راستش) قرار میگیرد.
این واژه از نظر ساختاری شش حرف دارد و در حل جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخی برای پرسشهای مرتبط با نحوه دریافت نامه اعمال گناهکاران در قیامت یا معادل عربیِ «با دست چپش» مطرح میشود.