معنی
به معنای ماه تمام و کامل است که در شب چهاردهم ماه قمری به اوج درخشندگی خود میرسد. این واژه در ادبیات فارسی برای توصیف زیبایی و نورانیت چهره محبوب به کار میرود.
یعنی چه
در اصطلاح لغوی به ماهِ شب چهارده گفته میشود که هیچ نقصی در نور و شکل آن نیست. همچنین در ریشه عربی خود به معنای سبقت گرفتن و شتاب داشتن نیز به کار میرود.
مترادف
ماه کامل، قمر و ماه شب چهارده از نزدیکترین واژگان به این کلمه هستند.
متضاد
هلال (ماه نو) و محاق (زمانی که ماه در آسمان دیده نمیشود) متضادهای این واژه به شمار میروند.
هم خانواده
واژگانی که از ریشه عربی «ب-د-ر» مشتق شدهاند و عمدتاً بر مفاهیم سرعت، سبقت و ظهور کامل دلالت دارند.
ریشه
این کلمه ریشهای عربی دارد (ب-د-ر). در لغتشناسی عربی دو محور معنایی اصلی برای آن ذکر شده است: نخست به معنای ماه کامل و دوم به معنای شتاب کردن و پیشی گرفتن در کاری.
جمله سازی
به انگلیسی
معادل اصلی و رایج آن در انگلیسی Full moon است و در متون تاریخی برای اشاره به نبرد مشهور صدر اسلام از نام خاص Badr استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بدر
واژه «بدر» یکی از زیباترین کلمات در ادبیات فارسی و عربی است که دلالت بر کمال و تمامیتِ ماه دارد. این واژه علاوه بر کاربرد نجومی، به عنوان استعارهای برای توصیف اوج زیبایی و درخشش در متون ادبی به وفور استفاده شده است.
از نظر تاریخی، نام «بدر» به دلیل وقوع جنگی سرنوشتساز در این منطقه میان مسلمانان و قریش، به نمادی از پیروزی و نصرت در شرایط دشوار تبدیل شده است. ریشهیابی این واژه نشاندهنده پیوند عمیق میان مفهوم «کامل شدن» و «شتاب کردن» است که در فرهنگ اسلامی و عربی جایگاه ویژهای دارد.