معنی ثغر چیست؟ مترادف و متضاد آن

معنی

واژه ثغر یک کلمه چندمعنایی در زبان عربی است که وارد ادبیات فارسی نیز شده است. این کلمه دو کاربرد و معنای اصلی دارد؛ نخست به معنای دندان‌های پیشین است که هنگام خندیدن نمایان می‌شوند و مجازاً به کل دهان نیز اطلاق می‌گردد. دومین معنای پرکاربرد آن، مرز، سرحد و دربند میان دو کشور یا دو منطقه جغرافیایی است که احتمال حمله دشمن از آنجا وجود دارد.

یعنی چه

وقتی در متون ادبی با عباراتی همچون «ثغر خندان» مواجه می‌شویم، منظور دهان و دندان‌های زیبای معشوق است. اما در متون حماسی، سیاسی و تاریخی، عبارت «حفاظت از ثغور» به معنای پاسداری و مرزبانی از مرزها و نقاط استراتژیک سرزمین در برابر بیگانگان است.

مترادف

با توجه به دو وجه معنایی این کلمه، در بخش دندان و دهان با واژگانی چون ثنایا و مبسم، و در بخش جغرافیایی با کلماتی مثل مرز، سرحد، حد و دربند ترادف دارد.

متضاد

این واژه برای معنای دندان متضاد دقیقی ندارد؛ اما در معنای مرز و سرحد، متضاد آن کلماتی چون مرکز، پایتخت و داخله (درون کشور) است. همچنین در معنای شکاف، متضاد آن انسداد یا سد خواهد بود.

هم خانواده

این کلمه از ریشه سه حرفی (ث - غ - ر) مشتق شده است. واژه «ثغور» جمع تکسیر آن به معنی مرزها یا دندان‌هاست و «ثغره» نیز به معنای رخنه، شکاف یا پست مرزی به کار می‌رود.

ریشه

ریشه اصلی این واژه عربی است. ساخت معنایی اولیه آن در زبان عربی به مفهوم «ایجاد گپ، بازشدگی یا شکاف در یک ساختار پیوسته» برمی‌گردد که بعدها کاربردهای استعاری و مجازی مانند دهان (بازشدگی چهره) و مرز (محل گسستگی قلمروها) پیدا کرده است.

جمله سازی

در جدول

در جدول‌های کلمات متقاطع، اگر سوال درباره دندان جلو، دهان یا مرز و سرحد سه حرفی باشد، پاسخ دقیق آن «ثغر» است. در صورت نیاز به تعداد حروف بیشتر، واژه‌هایی چون سرحد، ثغور یا دربند مدنظر خواهند بود.