یعنی چه
این ترکیب در لغتنامههای رسمی ثبت نشده است؛ اما در برخی گویشهای ایرانی مانند مازندرانی و لری، «مار» به معنی مادر است و ننه مار اصطلاحی عامیانه برای مادربزرگ محسوب میشود. در معنای عامیانه و کنایی نیز گاهی به شوخی به مادر فردی حیلهگر اطلاق میگردد.
تلفظ
تلفظ روان و عامیانه این ترکیب با فتحة روی نون اول و کسره خفيف در انتهای کلمه اول به صورت [نَ نِه مَ / مار] صورت میگیرد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «مادر مار» یا اصطلاح عامیانه مذکور، عبارت ۶ حرفی «ننه مار» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد، میتوان از معادل تحتاللفظی یا معادل معنایی آن در گویشهای محلی استفاده کرد.
به عربی
در ترجمه عربی برای معنای قرابتی از جده و برای اشاره مستقیم به جانور از امالحیه استفاده میشود.
به ترکی
در زبان و گویشهای ترکی ترکیبات مشابهی برای اشاره به مادربزرگ یا اصطلاح تحتاللفظی وجود دارد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه، اساطیر و افسانههای محلی (مانند داستان شاهماران)، مادرِ مارها موجودی نیمهانسان و نیمهمار است که نماد دانایی، ثروت، زایش و پاسداری از رازهای زمین است. در باورهای عمومیتر و نگاه منفی، این ترکیب کنایه از ریشه و سرچشمه مکر و فتنه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ننه مار
عبارت «ننه مار» یک ترکیب عامیانه و چندوجهی در زبان و گویشهای ایرانی است که در فرهنگ لغات کلاسیک و رسمی ثبت نشده، اما کاربردهای معنایی متفاوتی دارد. از یک سو در برخی گویشهای محلی مانند طبری و لری که کلمه «مار» یا «مَر» به معنای مادر است، این واژه پدیدهای حشوآمیز به معنای مادربزرگ تلقی میشود. از سوی دیگر، در زبان روزمره مردم به عنوان یک اصطلاح کنایی برای اشاره به خاستگاه حیلهگری یا به صورت تحتاللفظی به کار میرود.
علاوه بر این، مفهوم مادرِ مارها در اسطورهشناسی و باورهای فولکلوریک مناطقی از ایران جایگاه ویژهای دارد. در این داستانها، چنین موجودی معمولاً با نامهایی چون شاهماران شناخته شده و مظهر دارنده رازهای پنهان طبیعت، نگهبان گنجینههای زمین و زایش است، هرچند که در ادبیات عامه معاصر، بار معنایی کنایی و منفی آن بیشتر تداعی میشود.