معنی ذره چیست؟ مترادف، متضاد و بررسی ریشه کلمه

معنی

در لغت و اصل به مورچهٔ بسیار ریز و سرخ‌رنگ یا غبار نرمی اطلاق می‌شود که هنگام ورود نور آفتاب از یک روزنه در هوا معلق و دیده می‌شود. در مفهوم امروزی به هر چیز بسیار ریز و کم‌مقدار گفته می‌شود.

یعنی چه

این واژه برای بیان حدِاقل میزان و اندازهٔ هر چیزی به کار می‌رود؛ چنان‌که وقتی می‌گویند «ذره‌ای محبت»، یعنی کمترین میزان ممکن از دوستی و علاقه.

مترادف

واژه‌هایی که مفهوم کوچکی، کم بودن و اجزای ریز یک کل را می‌رسانند، به عنوان هم‌معنی این کلمه شناخته می‌شوند.

متضاد

در مفاهیم مادی، واژه‌هایی مانند کل و توده متضاد آن هستند؛ اما در ادبیات فارسی، ذره معمولاً در تقابل با خورشید یا آفتاب به کار می‌رود.

هم خانواده

واژه‌هایی که از ریشهٔ ثلاثی مجرد «ذ ر ر» مشتق شده‌اند یا با آن ارتباط معنایی نزدیک دارند.

ریشه

این واژه از ریشه عربی «ذرّ» به معنی پراکندن و پاشیدن (مانند پاشیدن نمک روی غذا) یا ریزریزش شدن گرفته شده است.

جمله سازی

در جدول

در حل جدول‌های متقاطع، پاسخ اصلی برای راهنمای «واحد بسیار کوچک» یا «مورچه ریز»، کلمهٔ ذره با ۳ حرف است.

به انگلیسی

بسته به متن نگارش، معادل‌های متفاوتی در انگلیسی دارد که رایج‌ترین آن‌ها در علم فیزیک Particle است.

به عربی

در زبان عربی نیز به همین صورت به کار می‌رود و جمع مکسر یا سالم آن ذرات است.

به ترکی

در ترکی استانبولی هم کلمه زره که از عربی وارد شده استفاده می‌شود و هم واژه اصیل پارچاجیک به کار می‌رود.

به فارسی

معادل‌های سره و خالص فارسی که می‌توانند به جای این کلمه استفاده شوند، بر ریز بودن و کم‌حجم بودن دلالت دارند.

در قرآن

واژهٔ ذرّة مجموعاً ۶ بار در قرآن مجید به کار رفته است و در تمام این موارد همراه با واژهٔ «مِثقال» (به معنی هم‌وزن) آمده است؛ مانند آیات معروف سوره زلزال: «فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُۥ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُۥ» که به سنجش دقیق کوچک‌ترین اعمال انسان‌ها اشاره دارد.