یعنی چه
بوتیمار بزرگ حقیقی نام علمی و مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای یک گونهٔ خاص از پرندگان تیرهٔ حواصیلیان (راستهٔ پلیکانسانان) با نام علمی Botaurus stellaris stellaris است. این پرنده جثهای بزرگ، گردنی قطور و پر و بالی به رنگ قهوهای مایل به طلایی با خطخالهای سیاه دارد که به خوبی او را در میان نیزارها استتار میکند.
تنزلو/تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «بـوُ تـیـمـارِ بُـزُرْگِ حَـقـیـقـی» (būtīmār-e bozorg-e haqīqī) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه دقیقاً ۱۶ حرف دارد. بسته به طراح جدول، ممکن است از نامهای دیگر آن مانند غمخورک، کیلان، مرغ غصه، هوقار یا واق نیز استفاده شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این پرنده Great Bittern یا Eurasian Bittern میگویند. در زبان عربی با نام الواق الأوراسي و در ترکی با معادل Bayağı balaban شناخته میشود.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی برای این پرنده واژهها و مترادفهای متعددی وجود دارد که از جمله آنها میتوان به غمخورک، کیلان، مرغ غصه، هوقار، ماهیخوار، واق و شاوه اشاره کرد. ریشهٔ واژهٔ بوتیمار از فارسی میانه (پهلوی) گرفته شده و از دو بخش «بو» (دارنده) و «تیمار» (اندوه) تشکیل شده که در کل به معنی «صاحب اندوه و غصه» است.
نماد چیست
بوتیمار در فرهنگ و ادبیات پارسی (مانند منطقالطیر عطار) نماد بخل، خساست و غمخواری بیهوده است. بر اساس باورهای عامیانه و افسانهای، این پرنده همیشه در کنار دریا یا رودخانه مینشیند اما از غصه و ترس اینکه مبادا آب دریا تمام شود، آب نمینوشد و سرانجام از تشنگی میمیرد. شاعرانی چون سعدی، خاقانی و مولانا از این ویژگی برای توصیف انسانهای گوشهگیر و غمزده استفاده کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل بوتیمار بزرگ حقیقی
«بوتیمار بزرگ حقیقی» واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای گونهای خاص از پرندگان تیرهٔ حواصیلیان است که در زیستگاههای باتلاقی و میان نیزارها زندگی میکند. این پرنده با ظاهر قهوهایرنگ و خطخالهای سیاهش شناخته میشود و از اعضای زیرخانوادهٔ بوتیمارها به شمار میرود.
در ادبیات کلاسیک فارسی، بوتیمار جایگاه نمادین ویژهای دارد و به نامهایی چون غمخورک و مرغ غصه شناخته میشود. علت این نامگذاری، باور افسانهای مردم به خساست و عاقبتاندیشی افراطی این پرنده است که گمان میکردند از ترس تمام شدن آب دریا، لب به آب نمیزند. این واژه کاملاً اصیل و دارای ریشه در زبان پهلوی است.