یعنی چه
این اصطلاح در اصل به معنی شنیده شدن چیزهای خوب و مثبت دربارهٔ یک شخص یا یک مجموعه در میان مردم است. در زبان فارسی، این ترکیب بیشتر در متون حقوقی، اداری، رسمی و تجاری برای اشاره به فردی که کارنامه و رفتار پاک و قابل اعتمادی دارد، به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت حُسْنُ السُّمعَه است که در زنجیرهٔ کلام فارسی معمولاً به صورت «حُسنِ سُمعه» نیز روانسازی و تلفظ میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول با موضوع خوشنامی یا نیکنامی، عبارت «حسن السمعة» یک پاسخ ۹ حرفی دقیق است. عبارات دیگری مانند خوشنامی یا نیکنامی نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم حسن السمعة در بافتهای عمومی و تجاری از واژگانی چون Reputation به معنی شهرت و نام نیک، و Goodwill به معنی حسن نیت و اعتبار تجاری استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً یک ترکیب اضافه در زبان عربی است. از ریشه «حُسن» به معنی زیبایی و نیکویی و «السمعة» از ریشه «سمع» به معنی آنچه از نام و آوازهٔ فرد شنیده میشود شکل گرفته است.
به فارسی
برگردانهای مستقیم و اصیل این واژه در زبان فارسی عبارتند از خوشنامی و نیکنامی. در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، مفاهیمی چون «روی سفید»، «سرافرازی» و «داشتن آبرو» معادل و نماد این حالت هستند.
در قرآن
خودِ ترکیب «حسن السمعة» در متن قرآن کریم به چشم نمیخورد؛ هرچند ریشههای سازنده آن یعنی حُسن و سَمع بارها تکرار شدهاند. در فرهنگ قرآنی، نزدیکترین تعبیر به مفهوم خوشنامی و یاد نیک، عبارت «لِسَانَ صِدْقٍ» است که در آیه ۸۴ سوره شعراء به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل حسن السمعة
واژهٔ «حسن السمعة» یک ترکیب و اصطلاح مأخوذ از زبان عربی است که به طور گسترده به ادبیات حقوقی، اداری، تجاری و رسمی زبان فارسی راه یافته است. این کلمه در اصطلاح به معنای خوشنامی، نیکنامی، داشتن اعتبار کافی و آبرومندی در جامعه است و نشاندهندهٔ وضعیت فرد یا نهادی است که مردم و اطرافیان از او به نیکی یاد میکنند.
از نظر ریشهشناسی، این واژه از ترکیب دو بخش «حسن» (نیکی) و «سمعه» (شنیدهها از شهرت یک فرد) ساخته شده و در مجموع یعنی «آنچه از نیکی که درباره کسی شنیده میشود». اگرچه این ترکیب عینا در قرآن نیامده، اما مفهوم نام نیک در قالب اصطلاحاتی چون «لسان صدق» در آیات قرآنی ارج ارج نهاده شده است و در ادبیات فارسی نیز با نمادهایی چون سپیدرویی و آبرومندی پیوند دارد.