خبث جبلت یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل خبث جبلت

عبارت «خبث جبلت» از دو واژه عربی «خبث» به معنی پلیدی و رذالت، و «جبلت» به معنی سرشت، آفرینش و طبیعت تشکیل شده است. در اصطلاح اخلاقی و ادبی، این ترکیب برای توصیف افرادی به کار می‌رود که زشتی و بدکرداری در ذات، تاروپود و ناخودآگاه آن‌ها ریشه دوانده و گویی این بدطینتی بخشی جدایی‌ناپذیر از خلقت آن‌هاست.

در ادبیات فارسی، این مفهوم مکرراً با نمادهایی چون عقرب و افعی تصویر می‌شود؛ موجوداتی که آسیب رساندنشان ناشی از تصمیمِ آنی یا خصومت شخصی نیست، بلکه مقتضای طبیعت و سرشت ناپاکشان است. متضاد این صفت، حسن جبلت، پاک‌طینتی و شریف‌طبعی است که نشان از اصالتِ نیکوی درون دارد.