یعنی چه
تیز ذهن به کسی گفته میشود که از توانایی ذهنی بالایی برخوردار است، مطالب و مفاهیم را با سرعت و دقت بالا متوجه میشود و به اصطلاح ذهنی تند و برّان دارد.
تلفظ
این ترکیب از دو بخش «تیز» (با مصوت بلند ی) و «ذهن» (با سکون هاء و نون) تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ متداول برای این مفهوم در جدولهای کلمات متقاطع، خود واژه «تیز ذهن» یا مترادفهای آن است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از صفتهای ترکیبی برای رساندن مفهوم ذکاوت و سرعت انتقال ذهنی استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای فارسی این واژه شامل تیزهوش، تیزفهم، هوشمند و زیرک است. در مقابل، واژههایی مانند کندذهن، کانا، ابله و غبی به عنوان متضاد آن شناخته میشوند. این کلمه یک صفت مرکب اتباعی (ترکیب فارسی و عربی) است که از «تیز» (پارسی میانه) و «ذهن» (عربی) ساخته شده است.
در قرآن
ترکیب «تیز ذهن» یا خود واژه «ذهن» در متن قرآن وجود ندارد. در آیات قرآن برای اشاره به این ویژگی از ریشههایی چون «عقل» و «فهم» یا عبارتهایی مانند «أُولُو الْأَلْبَابِ» (صاحبان خرد) استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل تیز ذهن
واژه «تیز ذهن» یک صفت مرکب توصیفی است که از ترکیب واژه فارسی «تیز» به معنای برّنده و سریع، و واژه عربی «ذهن» به معنای قوه درک تشکیل شده است. این اصطلاح برای توصیف افرادی به کار میرود که توانایی شگفتانگیزی در تحلیل سریع دادهها، حل مسئله و یادگیری مطالب جدید دارند.
در فرهنگ عامه و اساطیر، نماد حیوانی این ویژگی معمولاً روباه یا جغد است که نشاندهنده هوشیاری و زیرکی بالا میباشند. این ویژگی در مقابل کندذهنی قرار دارد و در تمام زبانها و فرهنگها به عنوان یک ویژگی مثبت و برتر شناخته میشود.