یعنی چه
متاره در اصل به ظرفی چرمی، سبومانند یا لولهدار گفته میشود که مسافران و کاروانیان در گذشته با خود حمل میکردند. این ظرف برای ذخیره آب آشامیدنی یا آب مخصوص وضو و طهارت در طول سفر کاربرد داشته است. از آنجا که این واژه یک واژه کلاسیک و کهن است، تعریف آن به ابزارهای سنتی سفر بازمیگردد.
تلفظ
این واژه در متون کهن فارسی به دو صورت مَطاره (با طاء) و مَتاره (با تاء) ثبت شده و تلفظ صحیح آن با فتح حرف اول و دوم است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «آفتابه چرمی مسافرتی»، «خیک آب لولهدار» یا «ظرف وضو در سفر»، واژه ۵ حرفی «متاره» یا «مطاره» مد نظر است.
به انگلیسی
برای معادلسازی این ظرف سنتی در زبان انگلیسی، از اصطلاحاتی که به ظروف آب مسافرتی چرمی یا ابریق اشاره دارند استفاده میشود.
به ترکی
جالب است بدانید واژه «Matara» در زبان ترکی امروزی به معنی قمقمه، دقیقاً از همین واژه و ریشه وام گرفته شده است.
به فارسی
معادلهای فارسی و واژگان هممعنی متاره در زبان فارسی شامل ابزارهایی مانند آفتابه، خیک آب، مطهره، ابریق، آوند و دولچه است که همگی به نوعی ظرف آب اشاره دارند.
نماد چیست
در ادبیات و متون کهن، متاره به عنوان ابزار ملازم مسافران، نمادی از پاکیزگی و طهارت مداوم، آمادگی برای عبادت (وضو) در طول راه، و همچنین نمادی از قناعت و زندگی ساده کاروانی و بیابانگردی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل متاره
واژه متاره (که به صورت مطاره نیز نگاشته میشود) یکی از لغات کهن و اصیل در متون فارسی است که از واژه عربی «مِطْهَرَة» (به معنی ابزار پاکیزگی) وام گرفته شده و به مرور زمان شکل فارسیسازیشده به خود گرفته است. این کلمه نشاندهنده ابزاری کاربردی در زندگی گذشته ایرانیان و مسافران بوده است.
این ظرف که از جنس چرم ساخته میشد و دارای لوله یا دهانه مخصوص بود، به مسافران اجازه میداد تا در مسیرهای طولانی بیابانی و مالرو، آب کافی برای وضو و طهارت یا آشامیدن به همراه داشته باشند. ذکر این واژه در کتابهای تاریخی معتبری مانند ترجمه اعثم کوفی، اصالت و قدمت کاربرد آن را در زبان فارسی تایید میکند.
امروزه این واژه بیشتر در ادبیات کلاسیک، حل جدول و مطالعات واژهشناسی کاربرد دارد و حتی ریشه انتقال این مفهوم به زبانهای همسایه مانند ترکی (به صورت واژه ماتارا به معنی قمقمه) شده است.