معنی
در لغت و دستور زبان، عبارت به مجموعهای از دو یا چند کلمه گفته میشود که در کنار هم یک مفهوم زبانی یا معنایی را میرسانند، اما لزوماً ساختار یک جمله کامل (دارای فعل و فاعل مستقل) را ندارند. در علوم دیگر مانند ریاضی و کامپیوتر نیز به ترکیبی از اعداد، متغیرها و عملگرها گفته میشود.
یعنی چه
وقتی میگوییم «این عبارت»، منظورمان کلام یا نوشتهای مشخص است. از نظر ریشهشناسی، این واژه به معنای ابزاری است که مفهوم و مقصود گوینده را از ذهن او عبور داده و به ذهن شنونده منتقل میکند.
مترادف
این واژهها در بافتهای مختلف زبانی، ادبی و منطقی میتوانند به جای عبارت به کار روند.
متضاد
در متون کهن و عرفانی، «عبارت» به زبانِ آشکار، صریح و ظاهری دلالت دارد و در مقابل آن، «اشارت» یا «رمز» قرار میگیرد که زبان پنهان و غیرمستقیم است. در اصطلاح دقیق زبانی، متضاد ثابتی برای آن وجود ندارد.
هم خانواده
تمامی این کلمات از ریشه سه حرفی «ع ب ر» مشتق شدهاند.
ریشه
این واژه از ریشه عربی «عَبَرَ» به معنی گذشتن، عبور کردن یا منتقل شدن گرفته شده است. وجه تسمیه آن این است که سخنور با استفاده از کلمات، معنا را از ذهن خود به ذهن مخاطب عبور میدهد.
در جدول
در سوالات جدول کلمات متقاطع، کلمه پنج حرفی «عبارت» معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «سخن»، «اصطلاح» یا «ترکیب چند واژه» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه واژه عبارت در ریاضی، ادبیات یا علوم کامپیوتر استفاده شود، معادلهای انگلیسی متفاوتی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل عبارت
واژه «عبارت» از ریشه عربی «عبر» به معنای عبور کردن گرفته شده و وارد زبان فارسی شده است. این کلمه در اصل به ابزاری اشاره دارد که معنا و مقصود گوینده را به ذهن شنونده منتقل میکند و صراحت و آشکار بودن را میرساند؛ به همین دلیل در متون عرفانی و ادبی قدیمی، آن را در مقابل کلماتی مثل رمز و اشاره قرار میدادند.
در ساختار زبانشناسی امروز، عبارت به ترکیبی از کلمات گفته میشود که یک مفهوم را میسازند اما پایه یک جمله کامل را ندارند. با این حال، در کاربردهای روزمره، این کلمه دایره وسیعی دارد و گاهی به خود کلام، سخن، متن یا یک اصطلاح خاص نیز عبارت گفته میشود.
علاوه بر حوزههای ادبی، این واژه در ریاضیات و علوم رایانه نیز جایگاه ویژهای دارد و به مجموعهای از متغیرها، اعداد و عملگرها که در کنار هم یک فرمول یا دستور را شکل میدهند (Expression) اطلاق میشود.