یعنی چه
به فرد مکلف و واجد شرایطی (دارای مال در حد نصاب شرعی) گفته میشود که بخشی از دارایی مشخص خود را طبق احکام دین، به عنوان یک واجب عبادی-مالی برای پاکسازی مال و تزکیه نفس، به نیازمندان یا مصارف تعیینشده اختصاص میدهد.
تلفظ
این ترکیب از دو بخش واژه عربی «زکات» (تلفظ: زَکات) و واژه فارسی «دهنده» (تلفظ: دَهَندِه) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، میتواند خودِ واژه «زکات دهنده» (۹ حرف) یا واژههای هممعنی مانند «مزکی» و «زکاتگزار» باشد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و فرهنگ ادیان، برای اشاره به این مفهوم از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی و متون فقهی، اسم فاعل از ریشه (ز ک و) در باب تفعیل به صورت «مُزَکّی» برای اشاره به شخص زکاتدهنده به کار میرود.
در قرآن
در قرآن کریم مفهوم زکاتدهندگان معمولاً با ساختارهای فعلی یا اسم فاعل جمع آمده است؛ مانند آیه ۴ سوره مؤمنون که میفرماید: «وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ» (و آنان که زکات را انجام میدهند). همچنین در آیه ۵۵ سوره مائده (آیه ولایت) به ماجرای انگشتربخشی حضرت علی (ع) در حال رکوع اشاره شده است: «وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ».
نماد چیست
زکاتدهنده فاقد نماد فیزیکی سنتی یا باستانی است، اما در فرهنگ تصویری و مدرن اسلامی، این مفهوم با نمادهایی چون «دستِ بخشنده»، «خوشه گندم» (به نشانه برکت و یکی از اقلام اصلی زکات) یا «سکه و دست» تصویرسازی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل زکات دهنده
زکاتدهنده به فردی مسلمان و مکلَف اطلاق میشود که داراییاش به حد نصاب شرعی مشخصی (در اقلامی مانند غلات چهارگانه، طلا و نقره، و دامها) رسیده و وظیفه دارد بخش معینی از آن را به نیازمندان یا مصارف عمومی جامعه اسلامی اختصاص دهد. این عمل در فقه اسلامی تنها یک کمک مالی ساده نیست، بلکه یک واجب عبادی به شمار میرود که با نیت قرب الهی انجام میشود و هدف از آن تزکیه نفس فرد و پاکسازی مال اوست.
در ساختار کلامی، این واژه یک ترکیب مشتق-مرکب فارسی است که از ریشه عربی زکات (به معنی رشد و پاکیزگی) و بن مضارع مصدر دادن شکل گرفته است. فرهنگ قرآنی و فقهی اهمیت بالایی برای این شخص قائل است، به طوری که تارکِ آن را ممانعتکننده از حق محرومان میداند و در مقابل، پرداختِ آن را مایه برکت، فزونی مال و همبستگی اجتماعی معرفی میکند.