یعنی چه
واژه زیلعی یک اسم منسوب است و به فردی اشاره دارد که اهل شهر یا منطقه قدیمی و بندری «زیلع» (واقع در سواحل شاخ آفریقا و کشور سومالی امروزی) باشد. این کلمه در تاریخ اسلام عمدتاً به عنوان نام خانوادگی و شهرت دانشمندان، فقیهان و محدثان بزرگ (بهویژه در مذهب حنفی) شناخته میشود و کاربردی به عنوان اسم عام در جملات روزمره ندارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «زَیلَعی» (zay-la-'i) است که فتحهای بر روی حروف «ز» و «ل» قرار میگیرد و حرف «ی» در انتهای آن به عنوان یای نسبت عمل میکند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «منسوب به شهر قدیمی زیلع در آفریقا» یا «شهرت فقیهانی چون جمالالدین یا عثمان بن علی»، کلمه ۵ حرفی «زیلعی» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای نگارش این نام خانوادگی و نسبت جغرافیایی از صورتهای Al-Zayla'i یا Zayla'i استفاده میشود.
به عربی
ریشه این واژه عربی است و در متون عربی و اسلامی با الف و لام تعریف به صورت «الزیلعی» نوشته و شناخته میشود.
به فارسی
در زبان فارسی این واژه معادل لغوی مستقلی ندارد؛ زیرا یک اسم خاص جغرافیایی و نام خانوادگی است و در متون فارسی عیناً به صورت «زیلعی» برای ارجاع به اشخاص یا خاندانهای تاریخی استفاده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و تاریخ علم، زیلعی نماد و یادآور دانشمندان و فقیهان برجستهای است که از این منطقه برخاستهاند؛ شخصیتهای نامداری همچون جمالالدین زیلعی (نویسنده کتاب نصب الرایه) یا عثمان بن علی زیلعی (نویسنده کتاب تبیین الحقائق) که از چهرههای کلیدی فقه حنفی هستند.
جمعبندی و توضیح کامل زیلعی
واژه «زیلعی» یک نسبت جغرافیایی و نام خانوادگی تاریخی در جهان اسلام است. این کلمه به افرادی اشاره دارد که اصالت آنها به شهر قدیمی و بندری «زیلع» در سواحل شاخ آفریقا و نزدیک به بابالمندب (در سومالی امروزی) بازمیگردد. از آنجا که این واژه یک اسم خاص است، معنای لغوی مجزایی در زبان فارسی برای استفاده در گفتوگوهای عادی ندارد.
شهرت عمده این واژه در متون تاریخی و علمی، به دلیل انتساب آن به محدثان و فقیهان بزرگ مذهب حنفی است. شخصیتهای برجستهای در تاریخ اسلام این عنوان را یدک میکشیدهاند که آثار علمی و فقهی ارزشمندی را از خود به یادگار گذاشتهاند و امروزه نام آنها در کتابهای حدیثی و فقهی مکرراً دیده میشود.