یعنی چه
واژه «حکمفرماست» از ترکیب صفت فاعلی «حکمفرما» و فعل اسنادی «ـَ ست» تشکیل شده است. این کلمه به معنای برقرار بودن، جاری و نافذ بودن، یا تسلط و تفوق کامل یک حالت، فضا یا فرمانروا بر یک محیط است؛ مانند زمانی که میگوییم «سکوت در سالن حکمفرماست» یعنی سکوت کاملاً برقرار است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت [حُکمْفَرْماست] است که آواپژوهی آن در زبان فارسی به شکل hokm-farmaast مکتوب میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۹ حرف دارد و به عنوان معادل عباراتی نظیر «مسلط است» یا «جاری و نافذ است» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافتار متن، از افعالی که نشاندهنده تسلط، استقرار و حکومت یک وضعیت یا شخص هستند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از مشتقات ماده «سود» (سیادت و سروری) یا «حکم» و «استیلاء» استفاده میشود.
به فارسی
واژگان مترادف فارسی آن شامل دایر است، برقرار است، مستولی است، حاکم است و رایج است؛ در حالی که واژههای زائل است، منسوخ است و بیاثر است به عنوان متضاد آن شناخته میشوند. همخانوادههای آن نیز حکم، حاکم، حکومت، فرمان و فرمانروا هستند.
در قرآن
خود واژه ترکیبی و فارسی «حکمفرماست» در قرآن وجود ندارد، اما ریشه عربی آن یعنی «حُکْم» و مشتقات فعلی و اسمی آن مثل «یحکُم» یا «الحاکمین» بارها ذکر شده است؛ مانند آیه شریفه «أَلَیْسَ اللَّهُ بِأَحْکَمِ الْحَاکِمِینَ» که به فرمانروایی و داوری مطلق خداوند اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل حکمفرماست
واژه «حکمفرماست» یک عبارت ترکیبی فعلی در زبان فارسی است که از ادغام صفت فاعلی مرکب «حکمفرما» (ریشه عربی حُکم + بن مضارع فارسی فرما) و فعل اسنادی «است» ساخته شده است. این کلمه در ادبیات فارسی نمادی از تسلط مطلق، ثبات، استقرار مستمر یک وضعیت و تفوق کامل یک جریان بر فضا است و معمولاً برای توصیف شرایط محیطی خاص به کار میرود.
استفاده از این واژه کاربردی وسیع در متون ادبی، رسمی و حتی گفتارهای روزمره دارد؛ به طوری که وقتی حالتی مثل صلح، آرامش، سکوت یا حتی ظلم بر فضا و جامعهای کاملاً سایه افکنده باشد، از این تعبیر استفاده میشود تا دوام و نفوذ آن حالت را به تصویر بکشد.