یعنی چه
این ترکیب وصفی عربی در لغت به معنای سنگ سخت، محکم و نفوذناپذیر است. در اصطلاح باستانشناسی و هنر به سنگهای متراکم و قیمتی مانند عقیق و کوارتز گفته میشود و در مفهوم کنایی، به ویژگی فردی دلالت دارد که بسیار سرسخت، استوار و یکدنده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «سنگ سخت و جامد» یا «ترکیب عربی به معنی سنگ محکم» با ۶ حرف، عبارت «حجر صلب» است.
به انگلیسی
در متون هنری، تاریخی و باستانشناسی غرب، برای اشاره به این نوع سنگها و صنایع دستی ساخته شده از آنها از واژگان فوق استفاده میشود.
به عربی
عبارت «حجر صلب» خود ریشه خالص عربی دارد و از دو واژه حَجَر (سنگ) و صُلْب (سخت و استوار) ترکیب شده است.
به فارسی
در زبان فارسی شیوا، به جای این ترکیب عربی میتوان از واژگانی چون سنگ خارا، صخر، سنگ سخت، یا جسم جامد و تزلزلناپذیر استفاده کرد.
در قرآن
عین عبارت «حجر صلب» در قرآن نیامده؛ اما واژه «حِجْر» به مفاهیمی چون عقل، دژ و سنگ (مانند وقودها الناس والحجارة) اشاره دارد و واژه «صُلب» به معنی استخوانهای سختِ پشت و ستون فقرات (یخرج من بین الصلب والترائب) به کار رفته است.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، این عبارت نمادی دووجهی است؛ از یک سو مظهر پایداری، مقاومت صبورانه و تزلزلناپذیری در برابر سختیهاست و از سوی دیگر، نماد سنگدلی، انعطافناپذیری و عدم پذیرش تغییر محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل حجر صلب
عبارت «حجر صلب» یک ترکیب وصفی با ریشه عربی است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این اصطلاح در لغت به معنای سنگ سخت، متراکم و جامد است که در حوزههای باستانشناسی، هنر و معماری به سنگهای قیمتی یا نیمهقیمتی ماندگار (نظیر عقیق و لاجورد) اطلاق میشود که قابلیت حجاری و ماندگاری بالایی دارند.
از دیدگاه کنایی و نمادین، حجر صلب در ادبیات برای توصیف ویژگیهای شخصیتی یا موقعیتهای نفوذناپذیر به کار میرود؛ به طوری که هم میتواند مظهر استقامت صبورانه و تزلزلناپذیری باشد و هم مظهر سرسختی مفرط، یکدندگی و سنگدلی. در ساختار قرآن کریم، این دو کلمه به صورت متوالی نیامدهاند اما هر کدام به صورت جداگانه در معانی عمیقی چون عقل، سنگ و ستون فقرات کاربرد دارند.