معنی
واژه جهش در زبان فارسی به چند معنی عمده به کار میرود: نخست حرکت ناگهانی، پریدن و خیز برداشتن رو به جلو یا بالا؛ دوم در علم زیستشناسی مدرن به معنای تغییر ناگهانی و موروثی در ساختار ژنتیکی موجودات زنده (موتاسیون)؛ و در متون کهن ادبی مانند شاهنامه به معنای طینت، سرشت، خلقت و عاقبت نیز آمده است.
یعنی چه
عبارت جهش در اصطلاح یعنی پریدن و برخاستن ناگهانی. این واژه در مفاهیم مدرن به عنوان نمادی از پیشرفت ناگهانی، تحول بزرگ، پویایی و تکامل در حوزههای مختلف مانند اقتصاد (جهش تولید) یا فیزیک (تغییرات کوانتومی) شناخته میشود.
مترادف
کلماتی مانند پرش، جستن و خیز در معنای فیزیکی، و واژههای دگرگونی و تحول در معنای علمی و مفهومی، نزدیکترین مترادفها برای واژه جهش هستند.
متضاد
کلماتی که مفهوم پایداری، عدم حرکت، ایستایی یا حرکت رو به عقب را دارند، به عنوان متضادهای این واژه شناخته میشوند.
هم خانواده
این واژه کاملاً ایرانی و پارسی است که در زبان پهلوی (پارسی میانه) به صورت جهشت یا جهشن به کار میرفته و از ریشه فعل جهیدن و جستن مشتق شده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه جهش دقیقاً از ۳ حرف تشکیل شده و معمولاً در پاسخ به سوالاتی با مفهوم پرش، خیز کوتاه یا طفره میآید.
به انگلیسی
ترجمه این واژه بستگی به زمینه متن دارد؛ در متون علمی و زیستشناسی از Mutation و در متون عمومی و حرکتی از Jump یا Leap استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل جهش
واژه «جهش» کلمهای اصیل و ریشهدار در زبان فارسی است که ریشه در پارسی میانه دارد و مفهوم فیزیکی پریدن و خیز برداشتن ناگهانی را افاده میکند. با این حال، با پیشرفت علوم کاربرد این واژه گسترش یافته و امروزه در زیستشناسی مدرن به عنوان معادل موتاسیون (تغییرات ناگهانی ژنتیکی که نقطه آغاز تنوع زیستی است) شناخته میشود.
در مفاهیم اجتماعی، ادبی و اقتصادی نیز این کلمه نمادی از تحول شدید، پویایی و پیشرفت غیرتدریجی به شمار میرود. به عنوان مثال، در ادبیات اقتصادی عباراتی چون «جهش تولید» نشاندهنده یک رشد سریع، جهادی و غیرقطرهچکانی در ساختار کلان است.