یعنی چه
هرطمان واژهای بسیار کهن و نادر است که در معاجم قدیمی و متون طب سنتی به کار رفته است. این کلمه به نوعی گیاه علفی از خانواده غلات (مانند جو دوسر یا خرطال) یا دانهای شبیه به ماش و خلر (جلبان) اشاره دارد که در گذشته بیشتر به عنوان علوفه و خوراک دام یا در داروشناسی کهن کاربرد داشته است. همچنین در برخی لغات عامیانه قدیمی به معنای غذای درهمجوش یا مجازاً فرد پرخور نیز آمده است.
تلفظ
این واژه در متون لغوی قدیمی و کتابهای مفردات پزشکی معمولاً به صورت هُرْطُمان (ضم هاء و طاء و سکون راء) ضبط شده است.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحهایی با عنوان «نام دیگر جو دوسر»، «خرطال» یا «گیاه علوفهای کهن» کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به تفاوت تفاسیر در متون کهن، معادل دقیق علمی آن بسته به غله یا حبوبات بودنش به عنوان Oat (جو دوسر) یا Vetch (ماش کوهی و خلر) شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و آشناتر این واژه در زبان امروزی شامل «جو دوسر»، «ماش سنگک»، «کرسنه» و «خلر» است که همگی به گیاهان دانه غلهای یا حبوبات علوفهای اشاره دارند.
نماد چیست
این واژه فاقد هرگونه نمادپردازی اسطورهای، فرهنگی یا ادبی مشهور است و صرفاً یک اصطلاح تخصصی، گیاهشناسی و داروشناسی در طب سنتی و متون قدیمی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل هرطمان
واژه «هرطمان» یکی از لغات کهن، نادر و فراموششده در زبان فارسی و عربی است که امروزه کاربرد روزمره ندارد. این واژه در متون کهن پزشکی، مفردات و لغتنامههای قدیمی (مانند دهخدا) به دو معنای عمده تفسیر شده است؛ گروهی از منابع آن را از تیره غلات و معادل «شوفان» (جو دوسر) و «خرطال» دانسته و گروهی دیگر آن را از تیره حبوبات و شبیه به «خلر»، «جلبان» یا «ماش کوهی» معرفی کردهاند که بیشتر کاربرد علوفهای و دارویی داشته است.
به دلیل ریشههای مبهم (که احتمالاً معرب از واژگان یونانی یا سریانی دگرگونشده در متون طبی است)، این کلمه امروزه تنها در متون تخصصی طب سنتی یا به عنوان یک واژه چالشی و خاص در جدولهای کلمات متقاطع دیده میشود. در لغات عامیانه کهن نیز گاهی به کنایه برای افراد پرخور یا آشهای مخلوط به کار میرفته است.