یعنی چه
راقم سمرقندی در لغت به معنای «نویسنده یا خطاط اهل سمرقند» است، اما در اصطلاح تاریخ و ادبیات، نام خاص (اسم علم) متعلق به «میرسید شریف شرفالدین راقم سمرقندی» است. او از مورخان، شاعران و مادهتاریخسرایان برجسته پارسیگوی در منطقه فرارود و خراسان بوده که اثر معروف وی با نام «تاریخ راقم» در سال ۱۱۱۳ قمری به نگارش درآمده و رویدادهای تاریخی آن دیار را ثبت کرده است.
تلفظ
تلفظ دقیق این نام به صورت «راقمِ سمرقندی» است؛ کلمه اول با فتح راء و کسر قاف و ضم میم به کلمه دوم متصل میشود و سمرقند نیز با فتح سین، میم و راء تلفظ میگردد.
در جدول
در کلمات متقاطع و جداول شرح در متن، پاسخ این گزاره با ۱۱ حرف، خود عبارت «راقم سمرقندی» است که به عنوان مورخ پارسیگوی ماوراءالنهر شناخته میشود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و منابع تاریخنگاری بینالمللی، نام این مورخ شهیر به صورت Raqim Samarqandi یا با اشاره به محل سکونتش Raqim of Samarkand نگاشته میشود.
به عربی
در زبان و متون تاریخی عربی، این شخصیت با تعبیر «راقم السمرقندي» معرفی و شناخته میشود.
به ترکی
در منابع تاریخی ترکی استانبولی و آذربایجانی، نام وی به صورت Rakım Semerkandi ثبت شده است.
به فارسی
در زبان فارسی، علاوه بر شکل مشهور «راقم سمرقندی»، نام و عنوان کامل او به صورتهای «میرسید شریف راقم»، «شریف سمرقندی» یا «شرفالدین راقم» در تذکرهها و کتب تاریخ ادبیات ضبط شده است.
جمعبندی و توضیح کامل راقم سمرقندی
راقم سمرقندی یک واژه عام لغوی نیست، بلکه یک اسم علم و نام خاص متعلق به میرسید شریف شرفالدین، از مورخان و شاعران نامدار پارسیگوی در اواخر قرن یازدهم و اوایل قرن دوازدهم هجری قمری است. او در منطقه ماوراءالنهر و فرارود میزیست و به دلیل مهارت بالا در نگارش و سرودن مادهتاریخ، تخلص «راقم» را برگزید که در ترکیب با زادگاهش سمرقند، به این عنوان مشهور شد.
اهمیت اصلی او در تاریخ ادبیات فارسی به جهت نگارش کتاب ارزشمند «تاریخ راقم» در سال ۱۱۱۳ هجری قمری است. این اثر یکی از منابع دست اول و مهم برای شناخت رویدادهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مناطق فرارود، ماوراءالنهر و خراسان در آن برهه تاریخی به شمار میرود و سبک نگارش روان و دقیق او را بازتاب میدهد.
از منظر زبانشناختی، این نام ترکیبی دوگانه دارد؛ بخش نخست یعنی «راقم» واژهای عربی از ریشه (ر-ق-م) به معنای نویسنده است و بخش دوم یعنی «سمرقندی» ریشهای سغدی/فارسی دارد که به شهر باستانی سمرقند اشاره میکند. به دلیل خاص بودن این نام، مفاهیمی چون متضاد یا نماد اسطورهای برای آن کاربرد ندارد.