یعنی چه
در لغت به معنای «دروازهٔ مهربانی، گذشت و بخشش» است. در اصطلاح تاریخی و جغرافیایی، به یکی از قدیمیترین و معروفترین دروازههای شرقی دیوار شهر قدیم بیتالمقدس (مصلای بابالرحمه در مسجدالاقصی) و همچنین به یکی از درهای خانهٔ خدا (کعبه) در مکه مکرّمه اطلاق میشود.
تنزّه
تلفظ این ترکیب به صورت مضاف و مضافالیه با کسر حرف ب در کلمه اول است: [ب ابِ رَ ح مَ ت].
در جدول
این کلمه در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان نشانه و رمزی برای «درهای بهشت»، «دروازهٔ معروف مسجدالاقصی» یا «یکی از درهای کعبه» طراحان قرار میگیرد که دقیقاً ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و اسناد باستانشناسی مربوط به اورشلیم، از این دروازه تاریخی با نامهای Gate of Mercy یا Golden Gate یاد میشود.
به عربی
این عبارت یک ترکیب اضافی عربی (اسم + مضافالیه) است که عیناً با همین ساختار در زبان عربی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای پارسی و سرهٔ این واژه شامل عباراتی چون «درِ بخشایش»، «مَرحَمتدر» و «دروازهٔ لطف و کرم» است.
نماد چیست
در فرهنگ و الهیات اسلامی، این اصطلاح نماد امید راسخ به مغفرت و گذشت بیکران خداوند و واسطهٔ ورود به بهشت و سعادت اخروی است. همچنین در روایات اسلامی و شیعی، وجود مقدس پیامبر اکرم (ص) و اهلبیت (ع) به عنوان «باب رحمت واسعهٔ الهی» توصیف شدهاند که تمسک به ایشان راهگشای بخشش گناهان است.
جمعبندی و توضیح کامل باب رحمت
ترکیب «باب رحمت» از جمله عبارات عمیق لغوی و دینی است که از زبان عربی به فارسی راه یافته و در دو ساحت مادی (جغرافیایی-تاریخی) و معنوی (عرفانی-اعتقادی) کاربرد دارد. در نگاه تاریخی، مصلای بابالرحمه در شرق مسجدالاقصی یکی از مهمترین بناهای بیتالمقدس است که در تفاسیر کهن با آیه ۱۳ سوره حدید (دیواری با دربی که باطنش رحمت است) پیوند خورده است.
از سوی دیگر، این واژه در ادبیات عرفانی و عقیدتی مسلمانان جایگاه ویژهای دارد. باب رحمت در حقیقت نشانهای از آغوش همواره گشودهٔ پروردگار برای توبهکاران و نمادی از امیدواری به لطف الهی است که ناامیدی را در حریم خود راه نمیدهد. در متون روایی نیز اولیای الهی جلوهٔ عینی این دروازهٔ بخشش قلمداد میشوند.