یعنی چه
جبیل در لغت به معنی کوه کوچک (تصغیر جبل) است. در اصطلاح جغرافیایی و تاریخی، نام یکی از قدیمیترین شهرهای بندری و مسکونی جهان در لبنان (بیبلوس باستان) و همچنین نام یک بندر مهم صنعتی در عربستان سعودی است.
تلفظ
این واژه به صورت جُبَیل (با ضمه حرف جیم و فتح و سکون حروف بعدی) تلفظ میشود که بر وزن فُعَیل (ساختار تصغیر در زبان عربی) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان کوه کوچک یا شهر باستانی لبنان، کلمه چهار حرفی «جبیل» است.
به انگلیسی
برای نامهای جغرافیایی از نگارش Jubail استفاده میشود و شهر باستانی آن در متون غربی به نام Byblos شناخته میشود.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد و از ماده (ج-ب-ل) به معنای کوه گرفته شده که با صیغه تصغیر به جبیل تبدیل شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق لغوی این واژه در زبان فارسی کلماتی مانند کوه کوچک، پشته، تپه یا کوه کمارتفاع هستند.
در قرآن
عین واژه «جبیل» در قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، کلمات همخانواده آن مانند «جَبَل» (کوه)، «جِبال» (کوهها) و واژه «جِبِلًّا» (به معنی گروه کثیر یا خلق و آفرینش در آیه ۶۲ سوره یس) در آیات متعدد دیده میشوند.
نماد چیست
شهر تاریخی جبیل (بیبلوس) در تاریخ و فرهنگ باستان نماد پیدایش و گسترش الفبای فینیقی، مرکز تجارت پاپیروس در مدیترانه و یکی از کهنترین سکونتگاههای بشری است. در مفهوم لغوی نیز کوه کوچک نماد پایداری و استواری کمدامنه است.
جمعبندی و توضیح کامل جبیل
واژه جبیل یک وامواژه با ریشه سامی و عربی در زبان فارسی است که از نظر ساختار لغوی، شکل مصغر واژه «جبل» بوده و به معنای کوه کوچک یا تپه تعبیر میشود. این کلمه گرچه در زبان فارسی کاربرد بومی عام ندارد، اما به دلیل اهمیت تاریخی و جغرافیایی خود در متون لغت و جدولها بسیار تکرار میشود.
بیشترین شهرت جبیل به دو منطقه جغرافیایی در خاورمیانه بازمیگردد؛ اولی شهر باستانی و ساحلی جبیل در لبنان که یونانیان آن را بیبلوس مینامیدند و گهواره تمدن فینیقی و خط محسوب میشود، و دومی شهر بزرگ و بندرگاه صنعتی جبیل در عربستان سعودی که از مراکز مهم اقتصادی منطقه است. در کاربردهای مذهبی، با وجود عدم ذکر مستقیم در قرآن، به واسطه ریشه مشترک با مفاهیمی چون جبل و جبلت پیوند معنایی دارد.