معنی
ضحا در لغت به معنای چاشتگاه یا همان زمان بالا آمدن آفتاب و پهن شدن نور خورشید در آغاز روز (بين طلوع تا ظهر) است. در ادبیات نیز به نور خورشید، آفتاب و گسترش روشنایی روز اطلاق میشود.
یعنی چه
این واژه مفهوم ظهور، آشکار شدن و برطرف شدن تاریکی را میرساند؛ به طوری که با بالا آمدن آفتاب، همهچیز در نور کامل روز نمایان و روشن میشود.
مترادف
واژههایی مانند چاشت، پگاه و صبحدم نزدیکترین معانی را به این کلمه دارند.
متضاد
کلماتی که به تاریکی، پایان روز و آغاز شب دلالت دارند، متضاد این واژه محسوب میشوند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سه حرفی عربی (ض ح و) یا (ض ح ی) مشتق شدهاند.
ریشه
ریشه اصلی این واژه عربی است و در معنای بنیادی خود به ظهور، آشکار شدن در نور خورشید و گسترش روشنایی آفتاب اشاره دارد.
جمله سازی
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به کاربرد متن، از معادلهایی که به زمان پیش از ظهر یا نور آفتاب صبحگاهی اشاره دارند استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ضحا
واژه «ضحا» که در اصل عربی به صورت «ضحیٰ» نگاشته میشود، از نامهای زیبای متداول در زبان فارسی است که مفهوم زمان چاشتگاه، یعنی بازه زمانی میان طلوع آفتاب تا پیش از ظهر را در بر میگیرد. این واژه در ادبیات و فرهنگهای لغت به معنای گسترش نور خورشید، آفتابِ تازه برآمده و روشنایی مطلق روز به کار میرود و نمادی از آغاز دوباره، جوانی و برطرف شدن اندوه و تاریکی است.
این کلمه جایگاه ویژهای نیز در فرهنگ اسلامی و قرآنی دارد؛ به طوری که نود و سومین سوره قرآن کریم به این نام (الضحی) نامگذاری شده و خداوند در آغاز آن به روشنی این وقت از روز سوگند یاد کرده است. در نگارش فارسی، نوشتن آن به هر دو صورت «ضحا» و «ضحی» صحیح و رایج است.