یعنی چه
این واژه به ویژگی یا خصلت کسی یا جریانی اشاره دارد که در مواضع، اصول یا عقاید خود کاملاً استوار است و تحت هیچ شرایطی حاضر به معامله، مصالحه یا عقبنشینی در برابر طرف مقابل نمیشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «سازِشناپَذیر» است که از بخشهای سازش + نا + پذیر تشکیل میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «سرسخت در مواضع» یا «تسلیمناپذیر»، کلمه ۱۰ حرفی «سازشناپذیر» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن متن، از واژگان متفاوتی برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای این واژه شامل سرسخت، انعطافناپذیر، نفوذناپذیر، ناسازگار، تسلیمناپذیر و یکدنده است. در نقطه مقابل، کلماتی مثل سازشپذیر، انعطافپذیر، آشتیجو، سازشکار و ملایم قرار دارند. واژههای همخانواده آن نیز سازش، سازگار، ساختن، بساز و سازمان هستند و ریشه آن کاملاً فارسی است.
در قرآن
خود واژه «سازشناپذیر» به دلیل ریشه فارسی در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما مفهوم و مصداق معنوی آن در قالب عبارات و واژههایی نظیر «أَشِدَّاء» (به معنی سرسخت و قاطع در برابر باطل در آیه ۲۹ سوره فتح) یا تعابیری چون «لا یَسْتَکْنِونَ» آمده است.
جمعبندی و توضیح کامل سازش ناپذیر
واژه «سازشناپذیر» یک صفت ترکیبی و اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب اسم مصدر «سازش» (از بن مضارع ساختن)، پسوند نفی «نا» و صفتساز «پذیر» شکل گرفته است. این کلمه بار معنایی بسیار محکمی دارد و به فرد، گروه یا ایدئولوژی خاصی اطلاق میشود که در حفظ اصول، آرمانها و عقاید خود به هیچ عنوان اهل معامله یا کوتاهآمدن نیست.
در حوزههای سیاسی و اجتماعی، این واژه معمولاً برای توصیف رهبران یا جریانهای فکری صلب و استوار به کار میرود که نمادهای بصری آنها در فرهنگ عامه به صورت «مشت گرهکرده» یا عناصر سختی چون «فولاد و صخره» بازنمایی میشود. این صفت در ادبیات لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین به خوبی تحلیل شده و معادلهای دقیقی در زبانهای انگلیسی و عربی دارد.