یعنی چه
این واژه صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است و به هر چیز، حالت یا اثری اطلاق میشود که نیروی تصویرسازی ذهنی و پندار را در انسان تحریک کند. به تعبیر لغتنامههای معتبر مانند دهخدا، خیالانگیز چیزی است که موجب تخیل شود و خیال را در ذهن بپروراند. این کلمه برای توصیف فضاها، هنرها، اشعار یا مناظری به کار میرود که انسان را از دنیای مادی جدا کرده و به دنیای رویا و اوهام شاعرانه میبرد.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیب از حرف اضافه «با» (bā) و واژهٔ مرکب «خیالانگیز» (khayāl-angiz) است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول، بسته به تعداد حروف، کلماتی مانند رویاگونه، فسونانگیز، شاعرانه و افسونگر کاربرد دارند. خود عبارت «با خیال انگیز» دقیقاً ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن میتوان از واژگان متعددی استفاده کرد که حس رویاگونه یا تحریککننده قوه تخیل را منتقل کنند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از ترکیبهایی استفاده میشود که به تحریک قوه تخیل یا منسوب بودن به جهان پندار اشاره دارند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی بسته به کاربرد، عباراتی که به محصول ذهن بودن یا سحرآمیز بودن اشاره دارند، معادل این واژه قرار میگیرند.
نماد چیست
در حوزه ادبیات، فرهنگ و هنر، این واژه نمادی از هنر فراواقعگرایانه (سورئال)، عالم رویا، جهان مثال و الهام شاعرانه است. این مفهوم نشاندهنده ابعادی از هستی است که با عقل مادی قابل لمس نیست و تنها با شهود و هنر درک میشود. معروفترین تجلی ادبی آن در شعر حافظ دیده میشود که میفرماید: «هر کو نکند فهمی زین کلک خیالانگیز / نقشش به حرام ار خود صورتگر چین باشد».
جمعبندی و توضیح کامل با خیال انگیز
عبارت «با خیالانگیز» اشاره به کیفیت یا حالتی دارد که در آن پدیدهای، ذهن انسان را به پویایی، تصویرسازی و غرق شدن در رویاها وا میدارد. ریشه این کلمه ترکیب واژه عربی خیال (به معنی صورت ذهنی) و بن مضارع انگیز از مصدر فارسی انگیختن (به معنی تحریک کردن) است. در نتیجه، هر آنچه که بتواند روح انسان را از بند واقعیات روزمره آزاد کند و به افقهای شاعرانه ببرد، واجد این صفت است.
این واژه در ادبیات فارسی جایگاه ویژهای دارد و نمادی از خلاقیت، عالم مثال و هنر برتر است؛ هنری که فراتر از کپیبرداری از واقعیت، به خلق دنیاهای جدید در ذهن مخاطب میپردازد. اگرچه خودِ ترکیب در قرآن نیامده، اما ریشه آن (خیال) در داستان ساحران فرعون برای توصیف خطای دید و تصویرسازی ذهنی به کار رفته است.
در کاربردهای مدرن و ترجمهای، این مفهوم به جنبههای خلاقانه، فسونانگیز و رویاگونه آثار هنری، مناظر طبیعی و ادبیات داستانی اشاره دارد و ابزاری برای توصیف زیباییهای عمیق و غیرمادی است.