یعنی چه
زغره در پوشاک قدیم به آستر باریک، سجاف یا حاشیهای از جنس پوست، خز یا سنجاب گفته میشود که در لبهها و کنارههای لباس (مانند جبه و لباده) میدوختند تا کمی از آن به سمت بیرون برگشته و دیده شود. در معماری سنتی ایرانی نیز به گچبری یا آجرکاری استوانهای برجسته و صیقلی (ساده یا مارپیچ) اطلاق میشود که دور تا دور تاق، چفد یا درگاه میچرخد و به آن جلوه بصری میدهد.
تلفظ
این واژه در متون و فرهنگهای لغت معتبر به دو صورت زُغْرِه (zoghreh) و زَغْرَه (zaghrah) حرکتگذاری و تلفظ شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «حاشیه پوست لباس» یا «گچبری برجسته دور تاق»، واژه ۴ حرفی «زغره» مد نظر است.
به انگلیسی
در حوزه پوشاک و خیاطی از معادلهای Facing ،Hem یا Trim و در معماری برای تزیینات برجسته تاق از واژههای Torus یا Cable molding استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این مفهوم در پوشاک، از واژههای «سجاف» یا عبارت «حاشیة الفرو» (به معنی حاشیه خزدار) استفاده میکنند.
به فارسی
واژگان هممعنا و مترادف فارسی آن در بخش پوشاک شامل سجاف، حاشیه، لبسه، خت و زوار است و در بخش معماری سنتی با اصطلاحاتی چون پیون و پیچ قرابت دارد.
نماد چیست
واژه زغره یک اسم ذات ملموس در صنایع دستی، خیاطی قدیم و معماری ایرانی است؛ به همین دلیل نمادگری خاص یا مفهوم اسطورهای و نمادین در فرهنگها برای آن ذکر نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل زغره
واژه «زغره» یکی از واژگان اصیل و کهن زبان فارسی است که کاربرد دوگانهای در هنرهای سنتی ایران دارد. از یک سو در پوشاک قدیم به لبهدوزیهای ظریف و اشرافی از جنس خز و پوست روی گریبان و آستین جبهها اطلاق میشده و از سوی دیگر، در معماری اصیل ایرانی به عنوان یک عنصر تزیینی برجسته و استوانهای شکل در اطراف تاقها و درگاهها به کار میرفته است.
بررسی فرهنگهای معتبری چون دهخدا نشان میدهد که این کلمه کاملاً ایرانی بوده و ریشه بیگانه ندارد. اگرچه در برخی منابع آنلاین به اشتباه با واژه زره هممعنی پنداشته شده، اما هویت مستقل آن به عنوان حاشیه، زوار و سجاف تزیینی در صنایع دستی کاملاً اثبات شده است.