یعنی چه
در مفهوم لغوی به معنی دفن کردن یک موجود زنده در زیر خاک پیش از وقوع مرگ است. در بیان مجازی و کنایی، به فردی اشاره دارد که به خاطر سختیهای شدید زندگی، ناامیدی یا تلخکامی، گوشهنشین شده و تحرک و پویایی یک زندگی واقعی را ندارد.
تنزّه/تلفظ
این واژه صفت مرکب ترکیبی در زبان فارسی است که به صورت زِندهبِهگور (zende-be-gur) تلفظ میشود.
در جدول
این کلمه در جدولهای متقاطع معمولاً با راهنمای «کسی که زنده زیر خاک دفن شده» یا «کنایه از انسان بسیار منزوی» به عنوان پاسخ ۸ حرفی شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عبارات فوق برای توصیف این وضعیت به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح الموءودة مشخصاً برای سنت جاهلی دفن دختران و المدفون حیاً برای کاربرد عام استفاده میشود.
در قرآن
این مفهوم به صراحت در آیه ۸ سوره تکویر آمده است که در آن از ستم بزرگ دوران جاهلیت یعنی زنده به گور کردن دختران صحبت میشود و میفرماید در روز قیامت از این دختران بیگناه پرسیده خواهد شد که به چه گناهی کشته شدهاند. همچنین در آیات ۵۸ و ۵۹ سوره نحل به پنهان کردن دختران در خاک توسط اعراب آن زمان اشاره شده است.
جمعبندی و توضیح کامل زنده بگور
واژهٔ «زندهبهگور» در ادبیات و تاریخ دارای دو بعد کاملاً متمایز است. بعد نخست آن به یک واقعهٔ فیزیکی و تاریخی تلخ اشاره دارد؛ بهویژه رسم ناپسند دوران جاهلیت در شبه جزیره عربستان که دختران نوزاد را به دلیل تعصبات پوچ در خاک پنهان میکردند و قرآن کریم به شدت این رفتار را تقبیح کرده است. این واژه از منظر ریشهشناسی یک صفت مرکب فارسی است که از ریشههای اوستایی و پهلوی پدید آمده است.
در بعد دوم و معاصر، این اصطلاح وارد قلمرو روانشناختی و ادبی شده است. در ادبیات مدرن ایران، بهخصوص با کتاب معروفی به همین نام از صادق هدایت، زندهبهگور تبدیل به نمادی از خفقان، یأس فلسفی عمیق و انزوای خودخواستهٔ فردی شده است که اگرچه نفس میکشد، اما به دلیل رنجهای روحی، جامعه را برای خود مانند قفسی تاریک یا گوری تنگ میبیند.