یعنی چه
ستاره نوترونی بقایای هستهٔ بسیار فشرده، کوچک و فوقالعاده چگال یک ستارهٔ بزرگ است که پس از انفجار ابرنواختری (Supernova) بر جای میماند. به دلیل جاذبهٔ خردکننده در این پدیده، پروتونها و الکترونهای هسته در هم ادغام شده و جرم اصلی ستاره را نوترونها تشکیل میدهند.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «سِـتـارِه نُـوتْـرونـی» است که از یک واژهٔ اصیل فارسی (ستاره) و یک واژهٔ علمی وامگرفتهشده (نوترونی) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه خودِ «ستاره نوترونی» (۱۲ حرف) است. از واژههای جایگزین و مرتبط دیگر در جدول میتوان به «تپاختر» یا «مگنتار» اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این پدیده Neutron Star میگویند. همچنین در زبان عربی با عبارت النجم النیوترونی شناخته میشود.
به فارسی
این اصطلاح یک واژهٔ ترکیبی است؛ بخش اول یعنی «ستاره» ریشه در زبان پهلوی (ستارگ) و هندواروپایی دارد. بخش دوم یعنی «نوترونی» برگرفته از واژهٔ فرانسوی یا انگلیسی Neutron است که خود از واژهٔ لاتین neuter به معنی خنثی گرفته شده است.
در قرآن
کلمهٔ صریح «ستاره نوترونی» در قرآن وجود ندارد، اما بسیاری از مفسران مدرن و پژوهشگران اعجاز علمی، آیات ابتدایی سوره طارق را بر ستارههای نوترونی تپنده (تپاخترها) منطبق میدانند. در این آیات از «طارق» (کوبنده شب) و «النجم الثاقب» (ستاره شکافنده و نافذ) یاد شده است؛ تپاخترها امواجی منظم شبیه به صدای چکش ساطع میکنند و گرانش شدید آنها با مفهوم واژه ثاقب همخوانی دارد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه، مفاهیم علمی و ادبیات مدرن، ستاره نوترونی نمادی از تراکم فوقالعاده بالا، فشار خردکننده، پایداری و نظم مطلق (به دلیل تپشهای ساعتی بسیار دقیق) و همچنین تولد دوباره و باشکوه از دل نابودی و مرگ به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ستاره نوترونی
ستاره نوترونی یکی از شگفتانگیزترین و متراکمترین اجرام شناختهشده در کیهان است. این جرم آسمانی زمانی متولد میشود که یک ستارهٔ بسیار پرجرم سوخت خود را تمام کرده و در یک انفجار ابرنواختری عظیم منفجر میشود؛ هسته باقیمانده تحت تأثیر جاذبه شدید خود به قدری فشرده میشود که پروتونها و الکترونها با هم ترکیب شده و ساختاری تقریباً خالص از نوترونها ایجاد میکنند.
چگالی این ستارگان به حدی بالا است که یک قاشق چایخوری از مواد آن میلیاردها تن وزن دارد. برخی از این ستارگان به سرعت دور خود میچرخند و پالسهای رادیویی منظمی ارسال میکنند که به آنها تپاختر میگویند و برخی دیگر دارای میدانهای مغناطیسی فوقالعاده قوی هستند که مگنتار نامیده میشوند.