یعنی چه
ذوالحجه در لغت به معنای «صاحب یا دارندهٔ حج» است. این ماه دوازدهمین و آخرین ماه در گاهشماری هجری قمری به شمار میرود که مناسک بزرگ حج ابراهیمی در آن انجام میشود و به دلیل حرمت جنگ در آن، از ماههای حرام است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی معمولاً به صورت «ذولْحِجْجِه» یا «ذیالحجه» تلفظ میشود. در زبان عربی تلفظ دقیق آن با تشدید جیم و به صورت «ذُو الحِجَّة» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای نگارش نام این ماه قمری از سیستمهای رومننویسی مختلفی استفاده میشود که رایجترین آنها Dhu al-Hijjah است.
به عربی
نام این ماه در زبان عربی به صورت «ذُو الحِجَّة» نوشته میشود که از دو بخش «ذو» (دارنده) و «الحجة» (قصد و زیارت) ترکیب شده است.
به فارسی
در زبان فارسی از معادلهای ترکیبی مانند «ماه حج» برای آن استفاده میشود؛ همچنین ساختارهای روانی چون «ذیحجه» و «ذیالحجه» نیز در میان فارسیزبانان کاملاً رایج و متداول است.
در قرآن
هرچند نام ذوالحجه به صورت صریح در قرآن نیامده، اما آیه ۱۹۷ سوره بقره با عبارت «الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ» به این ماه اشاره دارد. همچنین مفسران ده شب نخست این ماه را مصداق «وَلَیَالٍ عَشْرٍ» در سوره فجر میدانند.
نماد چیست
این ماه در فرهنگ و آیین اسلامی، نماد اصلی عبودیت، مناسک ابراهیمی، جانفشانی در راه خدا (با تجلی در عید قربان) و نشاندهندهٔ پایان یافتن یک سال قمری است.
جمعبندی و توضیح کامل ذوالحجه
ماه ذوالحجه آخرین ماه از گاهشماری هجری قمری و یکی از چهار ماه حرام در آیین اسلام است. ریشه لغوی این واژه عربی بوده و از ترکیب دو بخش «ذو» به معنای دارنده و «الحجه» به معنای حج تشکیل شده است که در مجموع مفهوم «ماه خداوندگار حج» را میرساند. این ماه در دوران جاهلیت با نامهایی چون بُرَک و مُسَبِّل نیز شناخته میشده است.
اگرچه این کلمه با همین آرایش لفظی در متن قرآن کریم ذکر نشده، اما آیات متعددی به روزها و شبهای بافضیلت آن اشاره دارند. از جمله مهمترین این اشارات میتوان به «أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ» در سوره بقره و «لَیَالٍ عَشْرٍ» در سوره فجر اشاره کرد که بنا بر نظر بسیاری از مفسران بزرگ، به دهه نخست این ماه مبارک پیوند خورده است.
در فرهنگ اسلامی، ذوالحجه فراتر از یک نامگذاری زمانی، به عنوان نمادی از توحید، عبودیت خالصانه و صلح به شمار میرود. رویدادهای عظیمی همچون روز عرفه، عید سعید قربان (اضحی) و عید غدیر خم در این ماه واقع شدهاند که آن را به یکی از مهمترین و پرمنسکترین ماههای سال تبدیل کرده است.