معنی
واژه «شبیه» در زبان فارسی به معنی کسی یا چیزی است که به دیگری شباهت دارد و همگون یا همشکل اوست. علاوه بر این معنی عمومی، در فرهنگ و اصطلاحات سنتی ایران، «شبیه» یا «شبیهخوانی» به معنای نمایش آیینی و مذهبی (تعزیه) نیز به کار میرود.
یعنی چه
عبارت شبیه زمانی استفاده میشود که بخواهیم تطابق، همسانی نسبی یا همشکل بودن دو یا چند امر را نشان دهیم. این واژه صفت مشبهه از ریشه عربی است و به مفهوم همسانی در ظاهر یا باطن اشاره دارد.
مترادف
این کلمات همگی در معنای نزدیک به همسانی، همشکلی و وجود ویژگیهای مشترک با واژه شبیه به کار میروند.
متضاد
این واژهها نشاندهنده عدم شباهت، دوری ویژگیها و تفاوت ساختاری یا ظاهری با کلمه شبیه هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه واژگانی (ش - ب - ه) مشتق شدهاند و با مفاهیم همسانی، گمان و تصویرسازی در ارتباط هستند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند «همانند»، «نظیر» یا «مثل» به عنوان راهنما آمده و پاسخ آن واژه ۴ حرفی «شبیه» است.
به انگلیسی
بسته به ساختار جمله در زبان انگلیسی، واژههای similar و like رایجترین معادلها برای رساندن مفهوم شباهت هستند.
جمعبندی و توضیح کامل شبیه
واژه «شبیه» از ریشه عربی (ش-ب-ه) وارد زبان فارسی شده است و در اصل به معنای همسانی، همشکلی و داشتن صفات مشترک میان دو فرد یا دو چیز است. این کلمه ابزاری کلیدی در ادبیات برای خلق تصویرسازیها و آرایه تشبیه به شمار میرود. در منطق و فلسفه نیز کاربرد دارد و بیانگر شباهت نسبی میان امور است، نه عینیت تام و مطلق.
علاوه بر معنای لغوی، این واژه در فرهنگ ایرانی-اسلامی هویتی تاریخی و هنری یافته است. اصطلاح «شبیه» یا «شبیهخوانی» به هنر سنتی تعزیه اشاره دارد که در آن افراد با بازسازی چهره و پوشش شخصیتهای تاریخی، مصائب مذهبی را به تصویر میکشند. از این رو، واژه شبیه هم در گفتگوهای روزمره به عنوان صفت همسانی و هم در قلمرو هنر آیینی کاربردی گسترده دارد.
اگرچه خودِ لفظ «شبیه» به طور مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما مشتقات گوناگون ریشه آن مانند «شُبِّهَ»، «متشابهات» و «مشتبهاً» نقش مهمی در تبیین مفاهیم قرآنی، آیات چندوجهی و همچنین توصیفات ظاهری پدیدههای طبیعت ایفا میکنند.