یعنی چه
استبرق در لغت به معنی دیبای ضخیم، حریر درشتبافت و زربفتی است که درخشندگی خاصی دارد. علاوه بر این، در زیستشناسی نام درختچهای شیرهدار و کویری است که در مناطق گرمسیری میروید.
تلفظ
این واژه به کسر همزه، فتح تاء و سکون باء و فتح راء (اِستَبرَق) تلفظ میشود.
به انگلیسی
برای اشاره به پارچه زربفت و ضخیم از واژگان Brocade و Silk velvet، و برای اشاره به گیاه کویری استبرق از Milkweed استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به پارچه ابریشمی کلفت ديباج غليظ یا الحرير السميك میگویند و نام عربی آن گیاه کویری نیز العُشَر است.
به فارسی
واژههای مترادف آن در فارسی شامل دیبا، حریر ضخیم، پرند، پرنیان و زربفت است. این کلمه معرب (عربیشده) واژه پهلوی و فارسی باستان «ستبر» یا «استبرک» است که به دلیل ضخامتش به این نام خوانده میشد.
در قرآن
این کلمه دقیقاً ۴ بار در قرآن کریم (سورههای کهف آیه ۳۱، دخان آیه ۵۳، الرحمن آیه ۵۴ و انسان آیه ۲۱) برای توصیف پوشش و فرشهای بهشتیان به کار رفته و معمولاً در کنار «سندس» (حریر نازک) ذکر شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، استبرق نمادی از پاداش فاخر، پادشاهی آخرت و تجملات پاکی است که در دنیا برای مردان محدود یا دستنیافتنی بوده اما در بهشت به عنوان پاداش استقامت به مؤمنان هدیه میشود.
جمعبندی و توضیح کامل استبرق
واژه استبرق یک کلمه معرب (عربیشده) با ریشه اصیل فارسی (از واژه ستبر یا استبرک پهلوی) است که به طور کلی دو معنای متمایز دارد؛ در وهله اول به نوعی پارچه ابریشمی بسیار ضخیم، زربفت و گرانبها اطلاق میشود و در وهله دوم نام علمی یک گیاه و درختچه کویری و شیرهدار در مناطق گرمسیری است.
این واژه در فرهنگ اسلامی جایگاه ویژهای دارد، چرا که در قرآن کریم دقیقاً چهار بار برای توصیف لباسهای فاخر، سبزرنگ و آستر فرشهای اهل بهشت در تقابل با پارچه لطیف و نازک «سندس» به کار رفته است؛ از این رو در ادبیات فصیح نمادی از کرامت، پاداش الهی و تجملات پاک اخروی به شمار میرود.