جفا یا جور رفتن یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل جفا یا جور رفتن

عبارت «جفا یا جور رفتن» از جمله‌ ترکیب‌های کنایی و اصیل در ادبیات فارسی است که از ترکیب دو واژه با ریشه عربی (جفا و جور) همراه با فعل فارسی «رفتن» (در معنای مجازی واقع شدن و وارد آمدن) ساخته شده است. این اصطلاح دقیقاً به معنای مورد ستم واقع شدن، بیداد دیدن و تحمل آزار و بی‌وفایی از سوی دیگری است که در متون کهن و اشعار شاعران بزرگی چون سعدی به وفور به چشم می‌خورد.

بررسی ریشه‌شناختی این واژه‌ها در قرآن کریم نیز نکات جالبی را روشن می‌سازد؛ به طوری که واژه «جُفاء» به معنی کفِ روی آب و شیء بیهوده، و واژه «جَور» به معنی انحراف و ستم به کار رفته‌اند که در سیر تحول زبان فارسی، ترکیب آن‌ها با فعل رفتن بار معنایی ظلم‌پذیری و ستم‌دیدگی را به خود گرفته است.

این مفهوم در بوستان و گلستان و دیوان اشعار شعرا، نماد بارزی از امتحانات سخت مسیر عاشقی و بی‌وفایی‌های معشوق یا چرخ روزگار است که عاشقِ صادق ناگزیر به تحمل و صبوری در برابر آن است.