یعنی چه
«ثلثا» در لغت به معنای دوسوم یا دو دانگ از یک ملک یا مال است. این واژه در واقع شکل تثنیه (دوتایی) از کلمهٔ «ثلث» (یکسوم) در زبان عربی است که با حذف نون مضاف، در زبان فارسی به صورت ثلثا به کار میرود و نشاندهندهٔ کسر ریاضی دوسوم ($\frac{2}{3}$) است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت «ثُلْثا» (Solsa) یا «ثُلُثا» (Solosa) تلفظ میشود و ریشه در زبان عربی دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «دوسوم» یا «دو قسمت از سه قسمت»، کلمهٔ ۴ حرفی «ثلثا» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان مفهوم دوسوم یا همان ثلثا از عبارت Two-thirds استفاده میشود.
به عربی
این واژه از ریشه عربی (ث ل ث) است که در حالت رفع به صورت ثلثان و در حالتهای نصب و جر به صورت ثلثین به کار میرود.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این واژه در زبان فارسی امروزی «دوسوم» است. همچنین در اصطلاحات قدیمی سهمبندی املاک، به دوسوم از یک ملک ششدانگ، «دو دانگ» گفته میشد.
در قرآن
این کلمه با همین ساختار در قرآن کریم به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۱۱ سوره نساء در مبحث ارثِ دختران به صورت «فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ» (پس برای آنان دوسوم ماتیارک است) و همچنین شکل مجرور آن یعنی «ثُلُثَی» در آیه ۲۰ سوره مزمل برای اشاره به دوسوم شب استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل ثلثا
واژهٔ «ثلثا» یک اصطلاح ریاضی و حقوقی با ریشهٔ عربی است که وارد زبان فارسی شده و دقیقاً به معنای «دوسوم» یا دو قسمت از سه قسمت مساوی از هر چیزی است. این کلمه شکل تثنیهٔ واژهٔ ثلث (یکسوم) است که در ساختار دستوری، نونِ انتهای آن حذف شده است.
این کلمه به دلیل کاربرد در متون حقوقی، فقهی و همچنین آیات قرآن کریم (مانند تعیین سهم ارث در سوره نساء و زمان عبادت در سوره مزمل) اهمیت بالایی دارد. در زبان فارسی عامیانه کمتر به کار میرود اما در ادبیات رسمی، متون دینی و به ویژه به عنوان یک پاسخ کلیدی و چهارحرفی در جدولهای کلمات متقاطع فراوان دیده میشود.
از نظر ریاضی، ثلثا معادل کسر $\frac{2}{3}$ یا حدود ۶۶.۶ درصد از یک کل است و همخانوادههای متعددی نظیر ثلث، ثالث، مثلث و تثلیث دارد که همگی به مفهوم عدد سه اشاره میکنند.